Bu klasör geçerli dilin normatif tanımıdır (master plan bölüm 23, ADR-010): bir cümlenin bugün geçerli olup olmadığı ve ne anlama geldiği konusunda ayrıntılı son söz buradadır. RFC değişikliğin gerekçesi/yetkisidir; spec ve conformance testi aynı değişiklikte güncellenmeden yürürlükteki anlamı değiştirmez. Golden korpus ile regression testleri bu tanımın yürütülebilir kanıtıdır — spec ile test çelişirse sürüm engellenir.
Sözleşme dili
- ZORUNLU — uyulmazsa program geçersizdir; derleyici tanı üretir.
- YASAK — dilde yeri yoktur; derleyici tanı üretir.
- TANIMLI — davranış budur, başka gerçekleme de aynı davranışı vermek zorundadır (determinizm sözü, RFC-0001).
- AÇIK — henüz karara bağlanmadı; bağlandığında RFC + sürüm notu ister.
Kırıcı değişiklik sessizce yapılamaz: davranış değişikliği RFC'den geçer ve docs/surumler.md'de duyurulur.
Bölümler
| Bölüm | Kapsam | Normatif kaynaklar |
|---|---|---|
| 01 — Sözcükleme | alfabe, tokenlar, kaçışlar, sayılar | RFC-0002, RFC-0013 |
| 02 — Dizim | satır/blok yapısı, yüklem-sonlu dağıtım | RFC-0003, RFC-0006 |
| 03 — Adlar ve kapsam | morfolojik çözüm, blok kapsamı | RFC-0004, RFC-0018, K-089/K-120 |
| 04 — Türler | tür envanteri, birleşim, daraltma ve sıra-bağımsız yerel çağrı çıkarımı | RFC-0006/0007/0008/0013, K-121 |
| 05 — Değerlendirme | yürütme sırası, taşma, determinizm | RFC-0001 §7, ADR-003 |
| 06 — Hata modeli | tanı sözleşmesi, Seçenek/Sonuç, test | RFC-0008, RFC-0010 |
| 07 — Birimler | birim, proje, yerel/exact registry paket çözümü ve kilit v3 | RFC-0009 §2–4, K-136 |
| 08 — Kalıcı dosya IO | atomik yazma, süreçler arası yarış, platform metadata'sı ve dayanıklılık | RFC-0016, ADR-032, K-128 |
| 09 — Son tarih ve iptal | içinde/yetişmezse, işbirlikli iptal ve iç içe deadline | RFC-0011 |
| 10 — Dışa açık işlem sözleşmesi | public imza, yerel çıkarım, dönüş kanıtı ve v1 kaynak ABI'si | RFC-0006, RFC-0007, RFC-0009, K-121 |
| 11 — Uygulama eylemleri ve web adaptörü | açık eylem imzası, etki çıkarımı, yöntemli rota, byte HTTP framing ve savepoint/geri alma | RFC-0015, ADR-037, K-140 |
| 12 — Web güvenlik profili | erişim politikası, Argon2id, ortak oturum/rate-limit deposu, CSRF, güvenli çerez ve kanonik HTTPS/byte HTTP sınırı | RFC-0017, ADR-034/036/037, K-137/K-139/K-140 |
| 13 — Sürümlü morfoloji profili | zee-tr-1, immutable parmak izi, bağımsız conformance, çözüm↔üretim ve proje/paket sabitlemesi | RFC-0018, K-120/K-122/K-123 |
| 14 — Yapılandırılmış eşzamanlılık | zee-esz-1, kaynak sıralı gözlemler, görev grubu, sahiplik ve hata/iptal yayılımı | RFC-0011, K-090/K-124 |
| 15 — Yapılandırılmış Hata değeri | kod, mesaj, neden zinciri, veri, eşleme ve geriye uyum | RFC-0008, K-091 |
| 16 — Keyfî hassasiyetli Ondalık | keyfî katsayı/ölçek, exact işlemler, 34 haneli bölüm ve örtük binary float yasağı | RFC-0013, ADR-029, K-092/K-125 |
| 17 — Değer semantiği ve gezme | derin değer kopyası, liste değer-sonuç imleci ve T053 kaynak sabitliği | RFC-0019, K-093 |
| 18 — Tekrar üretilebilir paket yayını | NFC/Unicode güvenlik profilli kanonik .zep, Ed25519 imzası, SPDX SBOM ve SLSA provenance | RFC-0020, ADR-006/028, K-094/K-117 |
| 19 — Registry metadata güven zinciri | eşik root/rotasyon, rol bağları, rollback/expiry, doğrulanmış cache ve exact proje/kilit/CLI | RFC-0020, ADR-006, K-095/K-135/K-136 |
| 20 — İfade grameri | primary→postfix→çağrı→aritmetik→birleştirme→karşılaştırma→boolean katmanları, tam tüketim ve formatter eşdeğerliği | RFC-0021, ADR-002, K-097/K-119 |
| 21 — Deterministik IO izi | sürümlü kanonik olay biçimi, bütçeli kayıt ve dış etkisiz replay | RFC-0022, ADR-026, K-115 |
| 22 — Deterministik IO profili | zee-io-1 tohum, rastgele dizi, sanal saat ve hermetik adaptör sözleşmesi | RFC-0023, ADR-027, K-116 |
| 23 — Yetkinlik ve outbound ağ güvenliği | proje/paket izinleri, compile/runtime kapısı, ortak inbound/outbound origin, DNS/HTTPS ve dosya kökü | RFC-0024, ADR-031/036, K-127/K-139 |
| 24 — Kaynak güvenlik profili | kaynak/token, runtime adım/çıktı/değer heap'i, bağlantı, dosya, byte HTTP, protokol-kesin LSP ve playground ön-tahsis sınırları | RFC-0025, ADR-033/035/037/040, K-129/K-130/K-131/K-132/K-138/K-140/K-143 |
| 25 — PostgreSQL veri erişimi | exact loopback bildirim, parametreli sorgu, eylem transaction'ı, structured hata ve migration geçmişi | RFC-0026, ADR-060, K-163 |
| 26 — Binary yükleme ve dosya yaşam döngüsü | akışlı octet-stream, SHA-256, no-clobber publish, silme ve orphan tarama primitive'leri | RFC-0027, ADR-061, K-163/F030 |
| 27 — Uyumluluk ve sürümleme | sürüm kimliği, sekiz dondurulmuş yüzey, süreli deprecation kaydı ve 1.0/edition çerçevesi | RFC-0028, ADR-064, K-167 |
| 28 — Görünüm bloğu | <ad> görünüm olsun tipli HTML ağacı: varsayılan kaçış, bayrak öznitelik, boş öğe, ham parça; S046/T055 | ADR-085, K-212 |
| 29 — Kaynak karar kapsamı | Opt-in gerçek kaynak karar sonuçları, kaynak hashleri, ürün/test paydası ve rapor sınırları | ADR-142, K-284 |
| 30 — Editör analizi ve lint | UTF-16 aralıklı eşitleme, biçim, sınırlı analiz oturumu, opt-in uyarı ve açık performans kapsamı | RFC-0010, ADR-145, K-287 |
Faza bağlı — henüz spec dışı
Çok çekirdekli paralellik ve yarış/akış/dinamik görev yüzeyleri (RFC-0011), ikili FFI/ABI (RFC-0012, Faz 4/5), standart kütüphane kararlılık politikası, çok-hostlu web durumu/idempotency (RFC-0015/0017) ile edition alanının sözdizimi (spec/27 çerçeveyi bağlar, alan AÇIK). Morfoloji profili için kırıcı sürüm sınırı spec/13'te şimdiden tanımlıdır. Bu başlıklar karara bağlandıkça buraya bölüm olarak eklenir.
Kaynak: spec/README.md · Bütün belgeler