İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

05 — Değerlendirme

Depodaki spec/05-degerlendirme.md belgesinden Zee ile üretildi.

Normatif kaynak: RFC-0001 §7 (determinizm), ADR-003 (yürütme modeli), RFC-0013 (ondalık aritmetik), RFC-0022/ADR-026 (IO izi), RFC-0023/ADR-027 (zee-io-1). Tanı kodları: C bölümü.

Yürütme modeli (TANIMLI)

Program, cümlelerin yazılı sırasıyla yürütülür. Bir cümlenin içindeki ifadeler tek biçimde ayrışır ve alt ifadeleri bir kez değerlendirilir; gözlemlenebilir yan etkiler (yazma, sorma, dosya, ağ) kaynak sırasını izler.

Determinizm sözü (TANIMLI — RFC-0001 §7)

Aynı program + aynı girdiler + aynı IO dünyası (tohum, saat, dosyalar, ağ cevapları) = her platformda aynı çıktı. Bunu mümkün kılan kural: zaman, rastgelelik, dosya, ağ, sensör ve an ölçümü dahil BÜTÜN dış dünya IO soyutlamasının arkasındadır; dil çekirdeğinde gizli kaynak yoktur. Playground'da tohum görünürdür; testlerde IO dünyası tamamen sahtedir.

Gerçek bir koşunun bu IO dünyası dil iz kaydet ile sürümlü, kanonik bir protokol olarak kaydedilebilir; dil iz oynat aynı çağrı/argüman sırasını dış etki uygulamadan yeniden yürütür. İlk fark ve tüketilmeyen olay hatadır. Tam byte biçimi, bütçeler ve gizlilik sınırı spec/21 içindedir. Rastgele tohum algoritması ile sanal zaman ilerlemesinin taşınabilir sürüm semantiği spec/22 içindeki zee-io-1 profiliyle tanımlıdır.

Sayısal anlam (TANIMLI)

  • TamSayı i64'tür. Taşma sessizce sarmalanmaz: taşan işlem C002 verir.
  • Sıfıra bölme C003. TamSayı bölmesi tam bölümdür (kalan atılır).
  • Kalan (bölümünden kalanı, K-046) yalnız TamSayılar arasındadır ve okul kuralına uyar: sonuç DAİMA 0 ≤ kalan < |bölen| (Öklit kalanı). Sıfıra kalan C003.
  • Ondalık, keyfî uzunlukta imzalı katsayı ve onluk ölçek taşır: gövde × 10⁻ᵏ. Toplama, çıkarma, çarpma ve sonlu onluk bölme TAMDIR; ikilik kayan nokta HİÇBİR aşamada kullanılmaz. 0,1 + 0,2 = 0,3 kimliktir.
  • Sonsuz açılımlı Ondalık bölme 34 anlamlı haneye, yarımlar sıfırdan uzağa yuvarlanır. Bu tek yuvarlama noktası ve örnekleri spec/16'da tanımlıdır.
  • Yuvarlama: yarımlar sıfırdan uzağa (2,5 → 3, -2,5 → -3).

Değer semantiği, gezme ve yazma (TANIMLI — K-093)

Bütün kullanıcı değerleri iç içe bileşenleriyle bağımsız değer kopyalarıdır; gizli paylaşılan nesne kimliği yoktur. Liste gezmesi değer-sonuç imlecidir: öğe kopyalanır, gövde çalışır, döngü adının son değeri aynı sıraya geri yazılır. Alan yazma ve yeniden bağlama bu nedenle kalıcıdır. Gezilen koleksiyonun kendisini büyütme/silme/yeniden bağlama ya da aynı kaynağı iç içe gezme T053'tür. Sözlük gezmesi snapshot anahtarları verir ve geri yazmaz. Tam normatif algoritma ve alias sınırı spec/17'dedir.

Çağrı derinliği (TANIMLI — K-040)

Çağrı derinliği 500 ile sınırlıdır; aşımı C019 Türkçe tanısıdır. Sınır her platformda AYNIDIR ve dilin kendi tanısıyla karşılanır — altındaki makinenin yığın taşmasıyla değil. Sınır, en dar hedef platforma (tarayıcı motoru çağrı yığını) paylı seçilmiştir.

Resmî CLI ve test koşucuları yürütmeyi calistirma_yigin_bayti (256 MiB rezervasyon) büyüklüğünde ayrı bir iş parçacığında koşar. K-178 ölçümü (9 Eylül 2026): yorumlayıcı çerçevesi debug profilde düzey başına ~194 KiB, release'te ~11 KiB; macOS arm64 ve Linux aarch64 birebir aynıdır. Bağlayıcı kanıt compiler/tests/ozyineleme_testi.rs ve regression/runtime/derinlik-499-resmi-yiginda.dil vakasıdır.

Program sonlanması (TANIMLI — K-069)

programı bitir = çıkış kodu 0; programı <n> ile bitir süreç çıkış kodunu belirler. Kod TamSayı (T034) ve 0–255 aralığında (C020) olmak ZORUNDAdır; CLI bu kodu işletim sistemine aynen iletir.

Girdi bitişi (TANIMLI)

Etkileşimsiz koşuda diye sor için girdi kalmadıysa C005. programı bitir programı o noktada, o ana dek üretilmiş çıktıyla sonlandırır.

Çalışma zamanı tanıları

Çalışma hatası da tanı sözleşmesine uyar (kod + mesaj + konum + öneri) ve programı durdurur. "Beklenen" hatalar (dosya yok, çevrilemeyen metin...) için Sonuç üreten ... dene biçimleri TANIMLI yoldur — bkz. 06.

Kaynak: spec/05-degerlendirme.md · Bütün belgeler