Normatif kaynak: RFC-0009 §2–4.2 (geçici kabul). Uzak yayın/registry güven ve taşıma zinciri spec/18–19'dadır; K-136 exact proje bildirimi, kilit ve CLI bağını bu kaynak yüzeyine eklemiştir.
Model (TANIMLI)
- Dosya = birim.
hesap_araclari birimini kullan, aynı klasördekihesap_araclari.dildosyasını bağlar; bulunamazsa A010. - Birim adı tanımlayıcı kurallarına uyar (tire kullanılamaz — RFC-0009 dosya adı notu).
- Birim adı dosya adıyla NFC'de birebir eşleşmek ZORUNDADIR (K-363). Büyük/ küçük harf duyarsız dosya sistemi (macOS APFS, Windows NTFS)
çayiçinÇay.dil'i açsa da bağlanmaz; yalnız harfi ya da Unicode biçimi farklı dosya her platformda aynı A010 tanısıdır. NFD saklanmışçay.dilaynı kimliktir ve her platformda bağlanır. - Kullanan dosya, birimin tanımlarını (işlem, yapı) görür; birimin üst düzey cümleleri kapsüllüdür — kullananın çıktısına karışmaz.
- Birimin testleri
dil denekapsamınabirim: <ad>önekiyle katılır. - Dışa çıkan her işlem tam, monomorfik public sözleşme taşır: bütün parametre türleriyle birlikte
<Tür> döndürürya dadeğer döndürmez(T039, spec/10). - Birimin kendi aldığı işlem, bir üst kaynağa örtük yeniden açılmaz. Birim gövdesi onu çağırabilir; kullanan yalnız birimin doğrudan tanımını görür.
- Rota birimi (K-211, ADR-084):
panel_guvenlik rotalarını kullan, birimin üst düzey rota cümlelerini bu satırın yerine, birimdeki sırasıyla ana programa katar; tanımlarbirimini kullangibi alınır. Rotasız birim rota olarak alınamaz (A010).birimini kullanrotaları almaz.
Çakışma ve döngü (TANIMLI)
- Aynı ad iki kaynaktan gelirse A008 — sessiz gölgeleme yoktur; çözüm kullanıcıya bırakılır (adlardan birini değiştir / tek kaynağa topla).
- Aynı tanımın elmas yoldan iki kez gelmesi (
c → avec → b → a) çakışma değildir: çakışma tanımın geldiği yola değil tanımlandığı kökene bakılarak sayılır; birimin testleri kökeni başına bir kez alınır (K-164/ADR-072). Görünürlük kuralı değişmez. - Birimde doğan tanı (ayrıştırma, sözleşme, gövde, çalışma, test) o birimin kökenini taşır; satır birimin metnine göredir. CLI alıntıyı birim dosyasından alır, LSP tanıyı
kullansatırına taşıyıp birim adını ve özgün satırı söyler (K-164/ADR-072). - Birimlerin döngüsel kullanımı YASAK (A009); ortak tanımlar üçüncü birime taşınır.
Yükleme anlamı (TANIMLI)
Birim çözümü de IO soyutlamasının arkasındadır. Eski BirimYukleyici API'si korunur; proje araçları isteyen dosyanın ve yüklenen kaynağın kimliğini taşıyan kökenli yükleyiciyi kullanır. Testlerde birimler sahte dünyadan gelir, determinizm sözü birim yüklemede de geçerlidir. Ayrıştırma "ön tarama + tohumlu ayrıştırma" ile yapılır: kullanan dosya, birimin işlem adlarını çağrı çözümünde görür.
Proje bildirimi (TANIMLI — K-076)
- Proje kökünde
proje.dilbulunur; bildirim de geçerli zee kaynağıdır. Dış dünyayetkinlikleri ve exactağ_hedefleriburada açılır; paket bu kümeyi aşamaz (spec/23, P015). - Üç zorunlu Metin alanı tanımlar:
proje,sürüm,giriş.morfolojialanı kaynakların sürümlü ek profilini sabitler; yeni projelerzee-tr-1yazar, alanı olmayan eski proje aynı profile varsayılır. Desteklenmeyen açık profil P011'dir (spec/13). İsteğe bağlıyerel_bağımlılıklar, göreli klasör yollarından oluşan Metin listesidir. Exact uzak paket kullanılıyorsaregistry,registry_kök_sürümü,registry_kök_özetiveuzak_bağımlılıklarbirlikte bulunur; ayrıntılı güven sözleşmesi spec/19'dadır (P017). - Sürüm
X.Y.Z; giriş proje içindeki göreli bir.dilyoludur. Mutlak yol,.., ters bölü ve platform sürücü öneki yasaktır (P003/P004). dil çalıştır,dil denetlevedil denebir klasör aldığında giriş kaynağını bu bildirimden bulur; doğrudan dosya kullanımı geriye uyumludur.dil biçimle <klasör>gizli/hedef klasörleri ve sembolik bağları izlemeden bütün.dilkaynaklarını sıralı toplar. Önce hepsi bellekte doğrulanır; herhangi biri hatalıysa hiçbir kaynak yazılmaz (K-077).- Çalışan programın göreli dosya IO yolları giriş dosyasının klasöründen çözülür; çağıran kabuğun o anki klasörü programın anlamını değiştirmez.
- Bildirimde yan etki, işlem, yapı, test, bilinmeyen veya tekrarlı alan yoktur (P001/P002). Böylece proje keşfi kaynak çalıştırmadan deterministiktir.
Yerel paket ve kilit (TANIMLI — K-078)
dil biçimle --denetle <dosya|proje> kaynağı değiştirmeden kanonik biçimle karşılaştırmak ZORUNDADIR. Uygun biçim exit 0, biçim farkı exit 1'dir; içerik, mtime ve izin yazımı YASAKTIR. Varsayılan biçimle yazma kipi sürer.
X paketini kullan, kullanan kaynağın sahibi olan projenin doğrudanyerel_bağımlılıklarüyesi X'in giriş kaynağını bağlar; yoksa A011.- Paket adı bağımlı bildirimin
projealanıdır ve küçük harfli tek Türkçe/Latin tanımlayıcı olmalıdır. Grafikte adlar benzersizdir (P007). Alfabe lexer'ın tanımlayıcı kümesidir (ASCII küçük harf/rakam,_,ç ğ ı ö ş ü â î û; rakamla başlamaz). Başka yazıdan homoglif (Kirilр, Yunanρ), birleştirici im, bağ harfi ve görünmez biçim karakteri yerel bağımlılıkta P007, uzak bağımlılıkta P017'dir (K-363).dil paketleana projenin adına aynı kuralı uygular (K-366, spec/18). - Paket de birim gibi yalnız işlem/yapı/test tanımlarını dışarı verir; üst düzey cümleleri çalışmaz. Paket içi birim, onu kullanan gerçek dosyanın klasöründen çözülür.
- Paket işlemlerinde de aynı tam public imza zorunludur; yalnız paket içinde çağrılması ya da hiç çağrılmaması bu zorunluluğu değiştirmez.
- Geçişli bağımlılık çözülür ve kilitlenir ama doğrudan bildirilmedikçe kaynakta kullanılamaz. Bildirim döngüsü ve aynı adlı ayrı paket hatadır.
dil kilitle <proje>bütün grafiği ada göre sıralıproje.kilitdosyasına yazar: kilit biçimi sürüm 3'te proje/paket sürümü, morfoloji profili, ana projeye göre göreli yol, bağımlılık kenarı ve bütün.dilkaynaklarının SHA-256 özeti. Mutlak yol yazılmaz.- Var olan kilit güncel grafikle byte-byte aynı değilse proje komutları P008 verir. Kilit doğrulandıktan sonra aynı komut kaynakları yeniden okumaz.
- Kaynak toplama gizli/hedef klasörleri ve sembolik bağları izlemez; paket girişi ve birimleri kendi proje köklerinin dışına çıkamaz (P009).
dil ekle <yerel-yol> [proje]yolu kanonik çözer ama manifestte ana proje köküne göre göreli ve/ayraçlı saklar. Aday manifest/grafik yazmadan önce doğrulanır; yorumlar korunur, yollar sıralanır ve yinelenen gerçek kök yeniden eklenmez (K-079).dil paketler [proje]kilidi doğrulanmış grafiği doğrudan/geçişli ayrımı, sürüm, morfoloji profili, göreli yol ve SHA-256 özetle gösterir.dil çıkar <paket> [proje]yalnız doğrudan paketi kaldırır. Ana projenin bir.dilkaynağında ilgiliX paketini kullanbildirimi kalmışsa P010 verir ve bildirim/kilit byte-byte değişmez. Başarıda aday grafik önce çözülür; bildirim ile kilit birlikte güncellenir ve kilit yazımı başarısızsa ikisi geri alınır (K-080).- ZORUNLU (K-347):
dil eklevedil çıkar(yerel ve registry)proje.dili yalnız hâlâ komutun okuduğu byte'lardaysa yazar; karşılaştırma, bildirim veproje.kilityayını tek klasör yazma kilidi penceresindedir. Araya giren komut bildirimi değiştirdiyse hiçbir dosya yazılmaz ve komut "başka bir süreç tarafından değiştirildi … yeniden çalıştır" iletisiyle exit 2 verir; eşzamanlı iki komut birbirinin bağımlılığını ezemez. Kilit yazılamazsa iki dosya aynı kilit altında önceki byte'larına döner. Proje kaynak toplayıcısıproje.dildahil kaynakları yalnız değiştirme penceresini bekleyen okuyucuyla açar; eşzamanlı yazım okuyan komutu düşürmez.
Exact registry paketi ve kilit (TANIMLI — K-136)
- Uzak bağımlılık yalnız exact
[email protected]biçimindedir; aralık, etiket, ön-sürüm seçicisi veya registry öncelik araması yoktur. Bütün uzak bağımlılıklar aynı bildirimin HTTPS originini ve ağ dışı sabitlenen pozitif root sürümü +sha256:özetini kullanır (P017). dil ekle [email protected] [proje]ilk kullanımda--registryve `--kök <sürüm>@sha256:<özet>` ister. Aday yayın tam metadata/yayıncı zincirinden geçmeden bildirim veya kilit yazılmaz.--çevrimdışıyalnız önceden doğrulanmış cache'i kullanır.dil kilitleuzak bağımlılık varsa açıkça çevrimiçi yeniler;--çevrimdışıağsızdır.dil paketlervarsayılan ağsızdır; yalnız--yenileağı açar.çalıştır,denetle,deneve LSP sessiz ağ açmaz.- Doğrulanmış nesneler proje kökündeki
.zee/registry/<root-özeti>altında, açılmış kaynaklar.zee/paketler/sha256/<arşiv-özeti>altında tutulur..zepgörünmez kardeş geçicide açılır, tam ağaç yeniden doğrulanır, atomik adlandırılır ve kaynaklar salt-okunur yapılır. Sembolik bağ/fazladan dosya ya da dizin/özet uyuşmazlığı P016'dır. proje.kilitv3; ilk root sürüm+özeti, etkin root/timestamp/snapshot/targets sürüm+özetleri, yayıncı kimliği,.zep/SBOM/provenance/yayın özetleri, yanked durumu ve kritik duyuru kimliklerini taşır.--yanked-kabulve--kritik-kabulancak boş olmayan insan gerekçesiyle çalışır; gerekçe kilide yazılır ve sonraki ağsız çözümde korunur. Kritik kabul anahtarı sıralı etkin duyuru kümesini de taşır; yeni bir kritik duyuru eski gerekçeyi devralamaz.- Yerel ve uzak paketler tek ad/köken grafiğine girer. Aynı P007/P008/P009/ P010/P015 kapsülleme, kilit ve yetkinlik kuralları ikisine de uygulanır.
Kaynak: spec/07-birimler.md · Bütün belgeler