Türkçe dilbilgisi
Ekler süs değil, anlamdır: kitabın adı alan erişimi, toplamı notla artır bir güncellemedir. Sürümlü zee-tr-1 profili eski kodun anlamını korur.
Zee, Türkçenin ek ve cümle yapısını gerçek bir derleyici semantiğine dönüştüren, statik türlü ve genel amaçlı bir programlama dilidir. Çocuğun başlayabildiği, profesyonelin bırakmak zorunda kalmadığı tek dil.
Zee'de anahtar kelime yoktur: cümlenin ne yaptığını son kelime, yani yüklem söyler. Derleyici ekleri ve sırayı Türkçe dilbilgisiyle çözer.
Her örnek gerçek derleyiciden geçer; çıktısı yanında. “Çalıştır” ile derslerde aç, değiştir, yeniden dene.
işlem selamla
adı Metin olarak al
Metin döndürür
"Merhaba " ile adı döndür
mesaj "Zeynep" için selamla olsun
mesaj yazMerhaba Zeynep
meyveler "kiraz", "incir", "kayısı" listesi olsun
meyvelere "elma" ekle
her meyve için
meyveyi yaz
sıralı meyvelerin sıralanmışı olsun
sıralının json metni yazkiraz incir kayısı elma ["elma","incir","kayısı","kiraz"]
sıcaklık 28 olsun
sıcaklık 25 ten büyükse
"Maraş dondurması zamanı!" yaz
değilse
"Ceketini al." yaz
0,1 ile 0,2 nin toplamı yazMaraş dondurması zamanı! 0,3
söz "ılık ılık esen rüzgâr" olsun
sözün büyük harflisi yaz
plakalar boş sözlük olsun
plakaların "Ankara" değeri 6 olsun
plakaların "İzmir" değeri 35 olsun
plakalardaki her şehir için
şehir ile " → " ile plakaların şehir değeri yazILIK ILIK ESEN RÜZGÂR Ankara → 6 İzmir → 35
Çocuğun başlayabildiği, profesyonelin bırakmak zorunda kalmadığı tek dil. Zee okunabilir görünmekle yetinmez; kesin çalışır.
Ekler süs değil, anlamdır: kitabın adı alan erişimi, toplamı notla artır bir güncellemedir. Sürümlü zee-tr-1 profili eski kodun anlamını korur.
Türler çıkarılır, sınırda tam imza yazılır. null yoktur: olmayabilen değer Seçenek, başarısız olabilen iş Sonuçtur.
Rastgelelik, saat ve dosyalar zee-io-1 profilinden geçer. Ondalık onluk aritmetiktir: 0,1 + 0,2 tam 0,3.
Proje ağa ve dosyalara kapalı doğar; izinler proje.dil içinde açıkça yazılır. Çocuk modu ağı tamamen kapatır.
Her tanı kesin satır ve sütunu gösterir, nedenini anlatır, doğru biçimi önerir ve kararlı bir kod taşır.
dil denetle --json çıktısı$ dil çalıştır tur.dil
HATA T002
"sayı" daha önce TamSayı olarak tanımlandı; şimdi Metin verilemez.
2 | sayı "kırk iki" olsun
^^^^
Öneri:
Bir değerin türü sonradan değişemez. Farklı türde bir değer gerekiyorsa yeni bir ad kullan; ya da "sayı" değerine yine TamSayı türünde bir değer ver.
Ayrıntı için: dil hata T002Kendi dilinde düşünüp kendi dilinde inşa edebilsin diye.
Zee, Zeynep Eliz Erbay için doğdu: çocukken yaklaşılabilen, büyüdükçe derinleşen ve profesyonel hayatta bırakılmak zorunda kalınmayan bir dil olsun diye.
Manifestoyu oku →dilDerleyici, test koşucusu, biçimleyici, paket yöneticisi ve editör sunucusu aynı ikilide gelir.
yeniYeni proje klasörü oluştururçalıştırDosyayı ya da projeyi çalıştırırdenetleÇalıştırmadan sözdizimi ve türleri denetlerdeneTest bloklarını hermetik koşarbiçimleKodu kanonik biçime getirireklePaketi doğrulayıp ekler ve kilitlerpaketleEd25519 imzalı paket üretirgöçürPostgreSQL migration'larını güvenle uygularhataBir tanı kodunu Türkçe açıklarEditör desteği: tanı, tamamlama, hover, tanıma git ve ekleri koruyarak yeniden adlandırma sunan dil sunucusu dillsp ve VS Code uzantısı.
Kurulumsuz dersler, hikâye ve oyun projeleri, ağı kapatan güvenli mod. Kod, kendi dilinde okunur.
30 dakikada Zee →Algoritma, veri yapıları, birimler ve testlerle çok dosyalı projeler. Öğretmen rehberi ve proje kitaplığı hazır.
Öğrenme yolu →Tür sözleşmeleri, yapılandırılmış hata, PostgreSQL, güvenli web profili, imzalı paketler ve sürüm kapıları.
Dil turu →Okuduğun sayfanın rotaları, HTML'i ve SEO verisi bir Zee programından gelir; Nginx yalnız TLS ve statik dosyaları taşır. Derslerde çalışan, Rust ile yazılmış bootstrap derleyicinin WebAssembly derlemesidir; Zee kaynağını doğrudan WASM'e çeviren backend henüz yok.
Zee'ye yeni bir özellik ancak gerçek bir üründe ihtiyaç kanıtlanınca girer. Bu site de o ürünlerden biridir.
Dogfood projelerini incele →sayfalar birimini kullan
8126 kapısında sunucu başlat
GET "/" adresine istek geldiğinde
yanit_govdesi anasayfayiHazirla olsun
yanit_govdesi yanıtını gönder
GET "/canli" adresine istek geldiğinde
"canlı" yanıtını gönderPaket ve birim adları artık Türkçe/Latin harflerle sınırlı: Latin harfine benzeyen Kiril ya da Yunan harfleri, görünmez yön karakterleri ve yalnız büyük/küçük harfi farklı dosyalar reddediliyor. çay birimini kullan macOS, Windows ve Linux'ta aynı dosyayı bağlıyor; harf farkı her yerde aynı tanıyı veriyor. Mevcut projeler etkilenmedi.
Çok işçi grubunda iki nadir kayıp yolu kapatıldı: işçilerin paylaştığı oturum ve oran sınırı deposu yoğun yükte güncellemeyi art arda kaybedip 503 verebiliyordu, artık güncelleme tek kilit penceresinde yapılıyor. Kapanmaya başlayan işçi, az önce kabul ettiği bağlantıyı düşürmek yerine yanıtlıyor. Kesintisiz yeniden başlatma sözü yük altında da geçerli.
Aynı projede aynı anda çalışan iki dil ekle artık birbirinin bağımlılığını silmiyor; eylem içindeki taşıma geri alınırken kaynağa eski içerik konmuyor. Windows'ta başka süreç proje.dil'i değiştirirken okuma da artık hata vermiyor.
E-posta sunucusu gibi uzun ömürlü ağ servislerinin protokol motorları dahil bütünüyle Zee ile yazılabilmesi için gereken katmanlar taslak olarak yazıldı: dinleyici ve sınırlı satır okuma, sunucu TLS'i, bağlantı başına görev, bayt ve kripto işlemleri, DNS ve dayanıklı kabul. V1 dondurması sürüyor; uygulama gerçek ürün kanıtıyla, katman katman gelecek.
21 Kasım 2026 · RFC-0039Çok işçi grubu --web-systemd-soketi ile systemd'nin tuttuğu soketi kullanıyor; systemctl restart sırasında gelen istekler reddedilmiyor, yeni grup hazır olunca yanıtlanıyor. Gerçek systemd ölçümünde beş yeniden başlatma boyunca 1.100'ü aşkın istekte sıfır kayıp görüldü. Kopyalanabilir .socket/.service şablonları belgelerde.
Yazarken çöken süreç dosyayı kaybettirmiyor; yarım kalan değiştirme yedekten geri kuruluyor. Eşzamanlı eklemede geri alınan eylem başka sürecin satırını silmiyor; yazım hataları artık hangi adımda düştüğünü söylüyor.
19 Kasım 2026 · Sürüm notlarıVeritabanı, SMTP ve oturum anahtarı gibi gizli değerler artık systemd LoadCredential= ile verilebiliyor; değer ortam değişkenine dönüşmez, alt süreçlere geçmez. İşçi sayısı ve sağlık portu da zee.ayar dosyasından okunuyor.
Elle açılan ayrı portlu süreçler artık tek birincil seçiyor; Windows'ta yazılırken okunan dosya hata vermiyor; çöken işçi ve kapanış sınırları testle kanıtlandı.
19 Kasım 2026 · Sürüm notlarıdil çalıştır --web-isci-sayisi 4 aynı portu dört işçiye paylaştırır, çöken işçiyi yeniden başlatır ve kapanışta süren istekleri tamamlatır. Ölçümde eşzamanlı dört istek tek isteğe göre yaklaşık 3,7 kat hızlı işlendi; oturum, CSRF ve oran sınırı tek süreçle aynı. birincil süreç açılış işini tek işçiye bağlar. Windows'ta henüz yok.
Oturumsuz bir GET rotası herkese açık önbelleklenebilir 300 saniye yazarak paylaşılan önbelleğe açılabilir. Rota oturum, çerez ya da CSRF belirtecine dokunursa derleyici T057 ile durdurur; çerez taşıyan yanıt asla public olmaz.
yol dosyasının ilk 5 baytını onaltılık okumayı dene ile .pdf diye gelen dosyanın gerçekten %PDF- ile başladığı kabul anında denetlenir. Reddedilen yüklemeler artık diskte iz bırakmıyor.
Linux, macOS ve Windows için imzalı ön-sürüm yayımlandı. Son V1 için kullanılabilirlik oturumları ve fiziksel Windows kabulü bekleniyor.
Ekim 2026 · Aday kanıtıEkli e-posta kalıbında HTML'in cid: ile başvurduğu logo ve görseller iletiye gömülü gidiyor; dış görselleri engelleyen istemcilerde de görünüyor. Kalıp ve yetkiler değişmedi.
Zee'nin kaynak deposu temiz geçmişle yeniden herkese açık. Örnek projeler, belgeler ve geri bildirim bağlantıları GitHub'da.
19 Ekim 2026 · Depoyu inceleDerlenmiş dil ve dillsp artık Rust olmadan çalışıyor. Linux, macOS ve Windows'ta iki temiz klondan bayt bayt aynı ikili üretildi; kur, çalıştır, LSP ve kaldır tatbikatları geçti.
Web uygulamaları kullanıcının açık oturumlarını ham çerez sırrı göstermeden listeleyip tek bir cihazdan çıkış yaptırabiliyor. Zee ERP'nin gerçek ihtiyacından doğdu.
Ekim 2026 · Dil turu: WebResmî site Zee ile yazıldı. Tarayıcıda gerçek derleyiciyle çalışan 16 derslik başlangıç eklendi.
Ekim 2026 · Derslere başlaHenüz 1.0 değil. Yol haritası →
Tarayıcıda kurulumsuz başla ya da derleyiciyi kaynaktan kur.