30 dakikan var mı? Zee'yi dene!
Dersler yükleniyor…
Derleyici bu sekmede WASM ABI v3 ile çalışır. Kaynak, girdi ve tohum sunucuya gönderilmez.
Derleyici yükleniyor…
Program girdisi ve rastgele tohumu
Çayını koy; o demlenene kadar temelleri öğrenmiş olacaksın.
Zee, Türkçe yazılan bir programlama dilidir. Bilgisayara ne yapacağını Türkçe cümlelerle söylersin; derleyici de seni tam olarak anlar.
Editörde ilk programın hazır. Çalıştır düğmesine bas ve çıktıya bak.
Zee'de cümlenin ne yaptığını son kelime söyler. Burada son kelime yaz: tırnak içindeki metni ekrana yazar.
Dene: tırnak içindeki metni değiştir ve yeniden çalıştır.
"Merhaba dünya!" yaz
Bir değeri sonra kullanmak için ona ad verirsin. Cümle olsun ile biter: ad Zeynep olsun.
ile iki metni yan yana getirir. Sayılar da metinle birleşebilir.
Bir adın türü sonradan değişmez: yaş sayıysa hep sayı kalır.
Dene: kendi adını ve yaşını yaz.
ad "Zeynep" olsun yaş 7 olsun "Merhaba " ile ad yaz "Yaşın: " ile yaş yaz
Zee hesabı Türkçedeki gibi söyler: 3 ile 7 nin toplamı, 6 ile 7 nin çarpımı.
Ondalık sayılar virgülle yazılır ve onluk aritmetikle hesaplanır. Bu yüzden 0,1 ile 0,2 nin toplamı tam olarak 0,3 verir; birçok dilde bu 0,30000000000000004 çıkar.
Dene: farkı ve bölümü kelimelerini kullan.
toplam 3 ile 7 nin toplamı olsun çarpım 6 ile 7 nin çarpımı olsun toplam yaz çarpım yaz 0,1 ile 0,2 nin toplamı yaz
Koşul cümlesi de yüklemle biter: büyükse, eşitse, küçükse.
Koşul doğruysa altındaki girintili satırlar çalışır; değilse değilse bloğu çalışır. Girinti dört boşluktur.
Dene: sıcaklığı 18 yap ve yeniden çalıştır.
sıcaklık 28 olsun
sıcaklık 25 ten büyükse
"Hava sıcak, Maraş dondurması zamanı!" yaz
değilse
"Hava serin, ceketini al." yazBilgisayarlar tekrar etmeyi sever. 3 kez tekrarla bir bloğu üç kez çalıştırır.
1 den 5 e kadar her damla için birden beşe kadar her sayıyı sırayla damla adına koyar; gölü damlayla artır her turda gölü büyütür. Atasözü doğruymuş: damlaya damlaya göl olur. Sayıya gelen ek ayrı yazılır: 1 den, 5 e.
Dene: 100 e kadar damlat; göl ne kadar büyüdü?
3 kez tekrarla
"Yaşasın!" yaz
göl 0 olsun
1 den 5 e kadar her damla için
gölü damlayla artır
"Damlaya damlaya göl olur: " ile göl yazBirden çok değeri bir listede tutarsın. ekle listeye öğe katar, adedi kaç öğe olduğunu söyler.
her meyve için derken Zee meyve kelimesinden meyveler listesini kendisi bulur. Sıralama Türk alfabesine göredir.
Dene: listeye çilek ve üzüm ekle; Türk alfabesinde nereye düştüklerine bak.
meyveler "kiraz", "incir", "kayısı" listesi olsun
meyvelere "elma" ekle
"Kaç meyve var? " ile meyvelerin adedi yaz
her meyve için
meyveyi yaz
sıralı meyvelerin sıralanmışı olsun
sıralının json metni yazZee Türk alfabesini bilir. Büyük harfe çevirirken ı harfi I, i harfi İ olur; küçültürken de tersi.
Birçok programlama dilinde bu kural bozulur ve istanbul yanlışlıkla ISTANBUL olur. Zee'de doğrudur.
Dene: kendi adını büyük harfe çevir.
söz "ılık ılık esen rüzgâr" olsun sözün büyük harflisi yaz ad "İSTANBUL" olsun adın küçük harflisi yaz
Sözlük, her anahtara bir değer bağlar. plakaların "Ankara" değeri Ankara'nın plaka kodudur.
Gezerken eklediğin sıra korunur; program her çalıştığında aynı sırayı görürsün.
Dene: kendi şehrini ve plakasını ekle.
plakalar boş sözlük olsun
plakaların "İstanbul" değeri 34 olsun
plakaların "Ankara" değeri 6 olsun
plakaların "İzmir" değeri 35 olsun
plakalardaki her şehir için
şehir ile " → " ile plakaların şehir değeri yazişlem yeni bir iş tanımlar. Gövdedeki … al satırları ne alacağını, Metin döndürür ne vereceğini söyler.
Çağırırken de Türkçe konuşursun: "Zeynep" için selamla.
Dene: ikinci bir kişiyi selamla.
işlem selamla
adı Metin olarak al
Metin döndürür
"Merhaba " ile adı döndür
mesaj "Zeynep" için selamla olsun
mesaj yazyapı birbirine ait bilgileri bir arada tutar. Alanlara iyelik ekiyle ulaşırsın: kitabın adı, kitabın yazarı.
Yapılardan oluşan bir liste doğrudan JSON'a dönüşür.
Dene: rafa Kaşağı'yı (Ömer Seyfettin) ekle.
yapı Kitap
ad Metin
yazar Metin
yıl TamSayı
kitap yeni Kitap olsun
kitabın adı "Çalıkuşu" olsun
kitabın yazarı "Reşat Nuri Güntekin" olsun
kitabın yılı 1922 olsun
kitabın adı ile ", " ile kitabın yazarı yaz
raf boş liste olsun
rafa kitabı ekle
rafın json metni yazdiye sor kullanıcıya soru sorar; cevap her zaman yanıt adına gelir.
Tarayıcıda cevaplar aşağıdaki Program girdisi kutusundan okunur; her satır bir cevaptır.
Dene: girdi kutusuna kendi adını yaz.
Zeynep
"Adın ne?" diye sor "Tanıştığıma sevindim, " ile yanıt yaz
Şimdi öğrendiklerini birleştirelim: rastgele sayı, döngü, soru ve koşul.
olana kadar tekrarla koşul doğru olana dek döner. Rastgelelik tohum ile belirlenir: aynı tohum her bilgisayarda aynı sayıyı verir, bu yüzden oyun her seferinde aynı biter.
Dene: tohumu değiştir ve tahminlerini yeniden yaz.
50 75 88 81 84 82
gizli 1 ile 100 arasında rastgele sayı olsun
bildi yanlış olsun
bildi doğru olana kadar tekrarla
"Tahminin?" diye sor
tahmin yanıtın sayısı olsun
tahmin gizliden küçükse
"Daha büyük söyle" yaz
değilse tahmin gizliden büyükse
"Daha küçük söyle" yaz
değilse
"Bildin!" yaz
bildi doğru olsunBu programda bilerek bir hata var. Çalıştır ve mesajı oku: hangi satırda, neden ve nasıl düzelteceğin Türkçe yazıyor.
Her hatanın bir kodu vardır. Bilgisayarında dil hata T002 yazarsan ayrıntılı açıklamayı görürsün.
Dene: ikinci satırı sil ya da yeni bir ad kullan.
sayı 42 olsun sayı "kırk iki" olsun sayı yaz
Zee bazı birimleri hazır getirir. matematik birimini kullan dediğinde o birimin işlemleri senin olur.
Bilgisayarında dil belge matematik bütün işlemleri listeler.
Dene: başka iki sayının en büyük ortak bölenini bul.
matematik birimini kullan sonuç 48 ve 36 ile obebini hesapla olsun "48 ile 36'nın en büyük ortak böleni: " ile sonuç yaz
Testler dilin parçasıdır. test bloğu kodunun doğru çalıştığını kanıtlar; eşit olmalı beklentiyi söyler.
Çalıştırınca program çıktısının altında test sonucunu da görürsün. Bilgisayarında dil dene yalnız testleri koşar; sonuç her makinede aynıdır.
Dene: 3'ün karesi için ikinci bir test yaz.
işlem karesini hesapla
sayıyı TamSayı olarak al
TamSayı döndürür
sonucu sayı ile sayının çarpımı olsun
sonucu döndür
test "kare doğru hesaplanır"
kare 4 için karesini hesapla olsun
kare 16 ya eşit olmalı
kare 9 için karesini hesapla olsun
"9'un karesi: " ile kare yazZee'nin temellerini gördün: değerler, hesap, koşul, döngü, liste, sözlük, işlem, yapı, soru, test ve hata mesajları.
Bu son örnek hepsini bir araya getiren klasik bir bulmaca. Buradan sonra:
- Dil turu ile her konuyu derinleştir,
- Örnekler ile yeni fikirler bul,
- Zee'yi kur ve kendi projeni başlat.
1 den 15 e kadar her sayı için
k15 sayının 15 e bölümünden kalanı olsun
k3 sayının 3 e bölümünden kalanı olsun
k5 sayının 5 e bölümünden kalanı olsun
k15 0 a eşitse
"FizzBuzz" yaz
değilse k3 0 a eşitse
"Fizz" yaz
değilse k5 0 a eşitse
"Buzz" yaz
değilse
sayıyı yaz