İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

Usability oturum kiti

Depodaki docs/usability-kiti.md belgesinden Zee ile üretildi.

Hedef: master planın Hafta 12 çıktısı — 10 öğrenci (8–14 yaş) + 5 profesyonel ile korpusu sınamak. Bu kit, oturumu yürütecek kişiye (sana) her şeyi hazır verir. Sonuçların bağlandığı karar: RFC-0006 onay kapısı (K-032), RFC-0019 gezme/değer semantiği onay kapısı (K-093) ve K-010/K-013 doğallık doğrulamaları.

K-016'nın teknik bağlamları, kör adayları ve önceden taahhütlü karar eşiği K-016 karar paketinde bağlayıcıdır. Bu kit yalnız oturum uygulamasıdır; sonuç geldikten sonra eşik değiştirilmez.

Oturum yürütücüsü (K-320)

Oturumu kâğıt yerine <https://zeedili.com/assets/oturum/index.html> ile yürütebilirsin (tablet veya dizüstü; internet yalnız sayfayı açarken gerekir). Sayfa adımları süreyle sırayla gösterir, sabit cümleleri ve kartları birebir sunar, yanıtları yalnız o cihazda tutar ve sonunda bu kitin katılımcı şablonu biçiminde YYYY-AA-GG-C01.md indirir; sunucuya veri gitmez. Yazdırılabilir onam formu imzalı olarak uygulayıcıda kalır, depoya konmaz.

Kart sırası kimlikten sabit atanır (her sıra beşer kişi): A→B→C: C01, C04, C07, C10, P03 · B→C→A: C02, C05, C08, P01, P04 · C→A→B: C03, C06, C09, P02, P05. Sesli okuma programları golden/ dosyalarından üretilir; dosya başındaki # yorum satırları (sınanan özelliği açıklar) katılımcıya gösterilmez.

Oturum düzeni (kişi başı ~33–38 dakika)

  1. Isınma (2 dk): "Bilgisayara Türkçe komut veren bir dil deniyoruz. Doğru cevap yok; takıldığın her yer bizim hatamız, senin değil."
  2. K-016 serbest üretim (3 dk): Hiç çağrı örneği göstermeden iki görevi yazdır; satırı düzeltme veya Zee kuralı öğretme.
  3. K-016 kör kartlar (8 dk): Katılımcıya atanmış sırayla üç kartı uygula.
  4. Sesli okuma (7 dk): Aşağıdaki programları KAĞITTAN sesli okut. Kural: satırı önce okusun, sonra "sence bu ne yapar?" — cevabı YAZ.
  5. K-180 sıra erişimi kartı (3 dk): serbest üretim, kör tercih, taban sorusu (RFC-0029; eşiği aşağıda).
  6. K-093 tahmin kartları (7 dk): İlk tahmin, tek cümlelik öğretim, ikinci tahmin; G3 yalnız profesyonel/isteyen çocuk.
  7. Genel yazma görevi (5 dk): Küçük bir işi dilde yazmayı DENESİN.
  8. Kapanış (2 dk): "En garip gelen satır hangisiydi?" — birebir not al.

Okutulacak programlar (sırayla)

SıraProgramNeyi sınıyor
1golden/01, 02, 05temel akış, ise/değilse (K-005)
2golden/06, 08döngüler, örtük çoğul her sayı için (K-013)
3golden/12 + 14K-016 kartları tamamlandıktan sonra çağrıyı gerçek programda doğrulama
4golden/23, 32göre-eşleştirme, ondalık 3,14 (RFC-0013)
5golden/07girdi + koşul zinciri (yalnız profesyonellere: 26 da)

K-016 özel protokolü (kritik)

Katılımcı golden/12, golden/14 veya başka bir çağrı satırı görmeden şunları kağıda yazmayı dener:

  1. “notlar listesinin ortalamasını hesaplayan işlemi çağır ve sonucu ortalama adlı değere bağla.”
  2. “selamla işlemini \"Ayşe\" ve 10 ile çağır; bu işlem değer döndürmüyor.”

İcat ettiği yazımı birebir kaydet. Sonra anonim kimliğine göre atanmış kart sırasını uygula: beş kişi A→B→C, beş kişi B→C→A, beş kişi C→A→B. Kartta “mevcut/önerilen” yazmaz:

  • Kart A: ortalama notlar için ortalamayı hesapla olsun
  • Kart B: notlar için ortalamayı hesapla, sonucu ortalama olsun
  • Kart C: ortalama (notlar için ortalamayı hesapla) olsun

Her kart için önce “Bu ne yapar?”, sonra “Bu çağrının sonucunu başka bir işleme doğrudan vermek istersen nasıl yazarsın?” sor. Cevaptan sonra yalnız o kartın tek cümlelik kuralını oku ve yeni adlarla tekrar sor. Doğallık, anlaşılırlık ve “yazarken seçerim” puanlarını ayrı al; “hiçbiri, ben şöyle yazardım” her zaman serbesttir.

Uygulayıcının okuyacağı öğretim cümleleri sabittir:

  • A: “Sonuç adı başta, çağrı ortada; satır olsun ile biter.”
  • B: “Önce çağrı yazılır; sonucu ... olsun bölümü dönen değere ad verir.”
  • C: “Sonuç adı başta; çağrı parantezin içinde, satır olsun ile biter.”

Öğretim sonrası üç kartta da yeni görev aynıdır: “fiyatlar listesinin medyanını hesapla ve sonucu medyan adına bağla.” Doğru zihinsel model, katılımcının hem çağrılan işlemi hem bağlanan sonuç adını doğru göstermesidir; yazım kusuru ayrıca kaydedilir ama anlam puanına gizlice eklenmez.

Karar basit A/B çoğunluğuyla verilmez. Toplam ve çocuk/profesyonel alt grup eşikleri, yedi teknik bağlam ve B'nin tek başına iç içe ifade vermemesi karar paketinin §5'inde önceden taahhütlüdür. Kart B güçlü çıkarsa doğrudan ikinci sözdizimi eklenmez; K-097 ile dondurulan RFC-0021 expression grammar mimarisi yeniden açılır. Ham veri olmadan A da kesinleşmiş sayılmaz.

K-093 gezme/değer kartları (kritik)

Önce hiçbir kural öğretmeden Kart G1 ve G2'nin son satır çıktısını ayrı ayrı tahmin ettir. “Neden?” cevabını birebir yaz; doğru/yanlış deme. Ardından yalnız şu tek cümleyi oku: “Her öğe için dediğinde, döngü adının tur sonundaki değeri listedeki aynı yere geri konur; listenin bir kopyası ayrı değerdir.” Kartları yeniden tahmin ettir.

Kart G1 — alan yazma

dil
yapı Kutu
    adet TamSayı

kutular boş liste olsun
bir yeni Kutu olsun
birin adedi 1 olsun
kutulara biri ekle
her kutu için
    kutunun adedi 9 olsun
kutuların json metni yaz

Seçenekler: A [{"adet":1}] · B [{"adet":9}]

Kart G2 — yeniden bağlama

dil
sayılar 1, 2, 3 listesi olsun
her sayı için
    sayı 7 olsun
sayıların json metni yaz

Seçenekler: A [1,2,3] · B [7,7,7]

Kart G3 — kopya (yalnız profesyoneller; çocuk isterse göster)

dil
sayılar 1, 2 listesi olsun
yedek sayılar olsun
her sayı için
    sayı 7 olsun
yedeğin json metni yaz

Seçenekler: A [1,2] · B [7,7]

Önceden taahhüt edilen karar eşiği:

  • Öğretmeden önce 15 kişinin en az 10'u G1 ve G2'de B/B diyorsa ve tek cümleden sonra en az 13'ü B/B diyorsa RFC-0019'un değer-sonuç modeli usability onayı alır.
  • Öğretmeden önce en az 10 kişi G1=B, G2=A diyorsa “alan yazma yansır, yeniden bağlama yansımaz” alternatifi RFC'ye geri açılır; kod değiştirilmeden önce ikinci karşılaştırmalı oturum yapılır.
  • İki eşik de oluşmazsa V1-P1-05 açık kalır; veri çoğaltılır, sonuç zorlanmaz.
  • Profesyonellerin G3'te çoğunluğu B beklerse alias açıklaması ayrıca yeniden tasarlanır; bu sonuç tek başına paylaşılan referansı dile eklemez.

K-180 sıra erişimi kartı (RFC-0029; K-016/K-093 eşiklerinden bağımsız)

K-016 ve K-093 protokolleri donuktur; bu kart onlara dokunmadan oturuma 3 dakikalık ek adım olarak girer (sesli okumadan sonra, K-093'ten önce). Amaç: listede N'inci öğeye erişim için hangi Türkçe yüzeyin kendiliğinden yazıldığını ve hangi sayma tabanının beklendiğini ölçmek.

  1. Serbest üretim (öğretmeden): "Elinde kelimeler diye bir liste var; üçüncü kelimeyi ekrana yazdıran tek satırı yaz." Yazılanı birebir kaydet; düzeltme yok.
  2. Kör tercih: Üç satırı karışık sırayla göster, "sana en doğal geleni seç, neden?" — cevabı yaz.
dil
kelimelerin 3. öğesi yaz
kelimelerin üçüncü öğesi yaz
kelimelerin sıra. öğesi yaz
  1. Taban sorusu: "elma, armut, kiraz listesinde 2. öğesi sence hangisi?" — armut (1 tabanlı) mı kiraz (0 tabanlı) mı, birebir yaz.

Önceden taahhüt edilen karar eşiği:

  • 15 kişinin en az 10'u serbest üretimde ya da kör tercihte aynı yüzeyi yazıyor/seçiyorsa o aday RFC-0029'un önerilen yüzeyi olur; taban sorusunda en az 12 kişi armut diyorsa 1 tabanı kesinleşir.
  • Eşik oluşmazsa RFC-0029 taslak kalır ve ikinci karşılaştırmalı oturum yapılır; freeze içinde ve insan verisi olmadan yüzey seçilmez.

Görev kartları

Çocuk yazma görevi: "Yaşını soran, 10'dan büyükse 'abisin/ablasın', değilse 'kardeşsin' diyen programı yaz." (Beklenen kalıplar: diye sor, yanıtın sayısı, ise/değilse.)

Profesyonel yazma görevi: "Bir liste sayının ortalamasını alan işlemi tanımla ve çağır; sıfır bölme durumunu hatasını döndür ile ele al."

Kayıt formu (kişi başı bir kopya)

zee
Anonim kimlik C__/P__: ____   Tarih: ____   Kart sırası: ____
Onam/izin süreci: ____
K-016 gösterim öncesi bağlama yazımı (birebir): ____
K-016 gösterim öncesi cümle çağrısı yazımı (birebir): ____
Sesli okumada takılan satırlar (birebir): ____
Yanlış tahmin edilen çıktılar (program + beklenen/dediği): ____
K-016 A ilk/öğretim sonrası + iç içe kullanım + 3 puan: ____
K-016 B ilk/öğretim sonrası + iç içe kullanım + 3 puan: ____
K-016 C ilk/öğretim sonrası + iç içe kullanım + 3 puan: ____
K-016 son doğal/anlaşılır/yazma tercihi + birebir nedeni: ____
K-093 G1 ilk/öğretim sonrası: ____ / ____ — nedeni: ____
K-093 G2 ilk/öğretim sonrası: ____ / ____ — nedeni: ____
K-093 G3 (gösterildiyse): ____ — nedeni: ____
Yazma görevinde icat ettiği sözdizimi (ALTIN DEĞERİNDE — birebir): ____
"En garip satır": ____
Dört soru puanı (1-5): doğal __ / anlaşılır __ / tekrar ister mi __

Sonuçların işlenmesi

  1. Anonim katılımcı şablonunu docs/usability-sonuclari/YYYY-MM-DD-C01.md gibi kopyala; isim, okul, e-posta, ses/video veya başka kişisel bilgi commit etme.
  2. Her takılma bir günlük kaydına (K-0xx) dönüşür; kalıp icatları RFC alternatifi olarak kaydedilir.
  3. On beş formdan sonra özet şablonunu doldur. K-016 sayımı RFC-0006'nın Durum satırına; G1/G2/G3 sayımı RFC-0019'a ve V1-P1-05'e işlenir. Ham sayı olmadan hiçbir kapı kapatılmaz.

Dile adını veren kişi ilk sıcak/formative pilot olabilir: “Merhaba! Bu zee projesi.” satırını ilk o okusun. Dört yaşındaki bu pilot, 8–14 yaş karar örneklemine sayılmaz; protokolü değiştirirse yeni sürüm gerçek sayım başlamadan dondurulur.

Kaynak: docs/usability-kiti.md · Bütün belgeler