- Durum: geçici kabul
- Tarih: 5 Eylül 2026
- İş: K-167 (B-072 dahil)
- Karar: ADR-064
- Normatif yüzey: spec/27
Özet
Zee'nin kullanıcıya verdiği uyumluluk sözü sekiz yüzeyden oluşur ve her biri makine-okunur bir kayıtla dondurulur. Ekleme uyumlu ve serbest; davranış değişikliği RFC + spec + sürüm notu; kaldırma ise duyuru sürümü, kaldırma sürümü ve göç yolu taşıyan DEP-NNN kaydı ister. 1.0 sonrasında grammar kırılması yalnız yeni ana sürüm ya da edition ile olur.
Motivasyon
Bir çocuğun bugün yazdığı "Merhaba" yaz dosyası yıllar sonra da çalışmalı (MANIFESTO, master plan §23). Bu söz, kelime kelime hangi yüzeyin korunduğunu ve bir şeyin nasıl kaldırılabileceğini yazmadan tutulamaz. Tanı, morfoloji, paket ve Rust API katmanları zaten donuktu; kalıp kelimeleri, koşul yüklemleri ve CLI komutları için tek kaynaklı bir envanter ile tek bir deprecation süreci yoktu. Sürüm kimliği de etiket sonrası geliştirme serisini yansıtmıyordu.
Tasarım
1. Sürüm kimliği
Sürüm SemVer X.Y.Zdir. Etiket kesildikten hemen sonra çalışma ağacı X.(Y+1).0-dev serisine geçer; -dev aynı sayılı yayından önce sıralanır. dil sürüm, LSP serverInfo.version ve SBOM builder kaydı aynı Cargo sürümünü basar. Yayımlanmış bir sürüm kimliği asla yeniden kullanılmaz.
2. Dondurulmuş yüzeyler
| Yüzey | Kayıt | Değişmezlik kaynağı |
|---|---|---|
kalip — kalıp kelimeleri | dil-yuzeyi-v1.tsv | LSP tamamlama listesi = ayrıştırıcı yüzeyi |
kosul — koşul yüklemleri | dil-yuzeyi-v1.tsv | kosul_kelimesi |
komut — CLI alt komutları (Türkçe ve ASCII biçimleri) | dil-yuzeyi-v1.tsv | dil dağıtım tablosu |
tani — tanı kodları ve anlamları | tani-kimlikleri-v1.tsv | ADR-025 |
bicim — proje.kilit v3, ZEEZEP v1, zee-yayin-v1 zarfı | dil-yuzeyi-v1.tsv exact kayıt | RFC-0009/0020, ADR-028 |
profil — zee-tr-1, zee-io-1, zee-esz-1 | SHA-256/JSON korpusları | RFC-0018/0022/0023 |
abi — WASM C ABI v3 | DIL_ABI_SURUMU | ADR-039/040 |
api — dil::api::v1 | exact allowlist | ADR-058 |
Her aktif satır giriş sürümünü taşır; 0.7.0 son etiketli sürümde var olan, 0.8.0-dev bu seride eklenen yüzeydir.
3. Değişiklik sınıfları
- Ekleme uyumludur: fixture'a
aktifsatırı ve giriş sürümü eklenir; spec/RFC gereği ayrıca RFC-0021 katman ve K-160A freeze kuralları geçerlidir. - Davranış değişikliği (
davranis): aynı yüzeyin anlamı değişiyorsa RFC, spec ve sürüm notu zorunludur; kırıcıysa deprecation kaydıyla duyurulur ve eski davranış süre bitene kadar korunur. - Yeniden adlandırma (
yeniden-adlandirma) ve kaldırma (kaldirma): yalnızDEP-NNNkaydıyla.
4. Deprecation protokolü
- Kayıt
duyuruldudurumuyla açılır: yüzey, öğe, duyuru sürümü, hedef kaldırma sürümü, göç yolu ve karar belgesi. - Desteklenen yüzeyde kaldırma sürümü duyurudan en az bir alt sürüm serisi sonradır (
0.8→0.9). Tanı mezar taşları veicyüzeyler süre şartı taşımaz;icdesteklenen söz değildir (ADR-058). - Kaldırma commit'inde kayıt
kaldirildiolur; kelime fixture'da mezar taşı olarak kalır ve yeniden kullanılamaz. Eski biçim sessiz kalmaz: derleyici tanı üretir ve önerisi göç yolunu adlandırır; bu davranışregression/altında kalıcı.dilvakasıyla kanıtlanır (ADR-044). - Sürüm notu (
docs/surumler.md) kaydı kimliğiyle duyurur.
5. 1.0 ve edition
1.0 etiketinden sonra sekiz yüzeyde kırıcı değişiklik yalnız yeni ana sürüm ya da proje.dil içinde açıkça seçilen edition ile mümkündür; eski edition derlenmeye devam eder. Edition alanının sözdizimi AÇIKtır ve ayrı RFC ister; bu RFC yalnız çerçeveyi bağlar.
6. Paket uyumluluğu
Registry'de yayımlanmış .zep ve metadata değişmez (spec/18–19); aynı ad+ sürüm ikinci kez yayımlanamaz. Yeni kilit sürümü eski kilidi dil kilitle göçüyle yeniler; sessiz yeniden yazma YASAKTIR. Morfoloji profili değişimi RFC-0018 gereği yeni kimlik ve ana sürüm/edition ister.
Dört soru süzgeci
- Türkçe doğal mı? — Politika kelime yüzeyine dokunmaz; yalnız korur.
- Deterministik mi? — Fixture ve kayıt metin dosyasıdır; kapı CI'da aynı sonucu verir.
- Öğrenilebilir mi? — Öğretmen yazdığı programın hangi sürüme kadar çalışacağını ve göç yolunu tek tablodan okur.
- Profesyonel ölçekte savunulabilir mi? — SemVer + süreli deprecation + makine kapısı; sürüm kimliği geliştirme serisini yayımlanmış sanmaz.
Alternatifler
- Golden korpusa güvenmek: kullanılmayan kelimeler korunmaz.
- Her kaldırma için ayrı ADR: kayıt dağılır; süre ve göç yolu tek yerde denetlenemez.
- 1.0 öncesi hiç deprecation süresi tutmamak: 0.x'te de gerçek ürün (K-163) ve ders içeriği vardır; bir alt sürüm serisi asgari süredir.
Korpus etkisi
Golden ve anti-örnek korpusu değişmez. dil::tedarik kaldırması (DEP-004) Zee kaynağına dokunmaz. Kapı uyumluluk_testi ile CI'dadır.
Kaynak: rfcs/0028-uyumluluk-ve-deprecation-politikasi.md · Bütün belgeler