İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

RFC-0012 — FFI ve Tehlikeli Sınır

Depodaki rfcs/0012-ffi-ve-tehlikeli-sinir.md belgesinden Zee ile üretildi.

  • Durum: taslak (tasarım — gerçekleme Faz 4/5; K-125/ADR-029 sayısal sınırı bağladı)
  • Tarih: 31 Ağustos 2026
  • İlgili günlük kayıtları: K-125, ADR-029, B-012; master plan bölüm 19; anti-örnek A10
  • Gerçekleme: yok

Özet

Dış dünya köprüsü C ABI'dir; güvensiz sınır görünür Türkçe kelimeyle işaretlenir: tehlikeli. Sıradan kullanıcı FFI'yı hiç görmez — paketler sarar (A10 ilkesi: İngilizce API yüzeyi Türkçe sarmalayıcıyla sunulur).

1. Katman modeli

  1. Kullanıcı katmanı: yalnız Türkçe stdlib/paket API'leri. FFI yok.
  2. Paket yazarı katmanı: tehlikeli bloklarında dış bildirimler; paket bunları güvenli Türkçe işlemlerle sarar ve YALNIZ sarılmış yüzeyi dışa açar.
  3. Derleyici katmanı: C ABI çağrı üretimi (Faz 4 native backend'le gelir; yorumlayıcı döneminde FFI yoktur — bilinçli erteleme).

2. Yüzey taslağı

zee
tehlikeli
    dış işlem c_toplam
        adı "add" olsun
        kütüphanesi "libhesap" olsun
        girdileri TamSayı ve TamSayı olsun
        çıktısı TamSayı olsun

işlem güvenli toplam
    a al
    b al
    sonucu a ve b ile c_toplam olsun    # tehlikeli çağrı yalnız burada
    sonucu döndür

Kurallar (öneri):

  • tehlikeli blok dışında dış bildirim ve çağrı derleme hatasıdır; blok, koddaki görünür "burada dikkat" işaretidir (bölüm 18: unsafe açık sınır).
  • Dış adlar ("add") metin sabitidir — RFC-0002 tanımlayıcı kuralları dış ada uygulanMAZ (İngilizce ad kaynakta yalnız tırnak içinde yaşar).
  • Tür köprüsü taslağının kayıpsız çekirdeği: TamSayı↔C int64_t ve Metin↔uzunluğu açık UTF-8 salt-okunur görünüm. Sahiplik GEÇMEZ: dilin değerleri C'ye ödünç verilir; C'den dönen bellek sahipliği paket yazarının sorumluluğunda ve tehlikeli içinde kalır.
  • Ondalık için C float, double, binary32 veya binary64'e örtük eşleme YASAKTIR. Zee'nin değer/tür envanterinde ikinci bir GerçekSayı ya da binary kayan nokta türü yoktur.
  • Çökme sınırı: dış çağrıdaki çökme dilin güvence alanı dışındadır; tanı üretilemez — bu yüzden 1. katman kullanıcısına asla doğrudan FFI verilmez.

2.1 Ondalık ve binary kayan nokta

Binary kayan nokta desteği ilk FFI gerçeklenmesinin zorunlu parçası değildir. İleride eklenirse aşağıdaki kararlar bağlayıcıdır (ADR-029):

  1. Dış bildirim ve çağrı, dönüşümü görünür kayıplı sınır olarak işaretler; sözdiziminin kesin biçimi ayrıca golden/usability kararı ister.
  2. Dönüşüm sıradan bir örtük genişleme değildir ve Sonuç sözleşmesi taşır. Taşma ile sonlu olmayan binary değerler sessizce Ondalık/sonsuzluk olamaz.
  3. IEEE 754 yuvarlama yönü, signed zero, subnormal, NaN/sonsuzluk ve binary64→Ondalık kanonik biçimi bu RFC'de normatifleştirilmeden gerçekleme kabul edilmez.
  4. Tek bir değerin binary64'te tam temsil edilebilmesi işlemin sınıfını kayıpsız yapmaz. Açık kayıplı işareti API sözleşmesinde kalır.

Bu karar TamSayı→Ondalık kayıpsız dil içi genişlemesini etkilemez. Ondalık, RFC-0013/spec-16'daki keyfî hassasiyetli onluk anlamını FFI sınırına kadar korur.

3. Güvenlik bağları (bölüm 18)

  • tehlikeli içeren paket, registry'de görünür şekilde işaretlenir; kurulum onayı ister (çocuk/öğretmen modunda varsayılan: reddet).
  • Native ikili taşıyan paketlerde OS/mimari metadata + checksum zorunlu.

4. Açık sorular

  1. tehlikeli mi güvensiz mi — kelime usability'ye gider ("tehlikeli" çocuk için daha caydırıcı, tercih bu yönde).
  2. Callback'ler (C→dil çağrısı) v1'de yok; olacaksa yeniden giriş kuralları.
  3. WASM hedefinde FFI'nın karşılığı (host fonksiyon ithali) — playground sandbox'ıyla ilişkisi (bölüm 15: client-side WASM).
  4. Rust/C++ üreteç-adaptörleri (bölüm 19) — ayrı araç RFC'si.
  5. kayıplı dönüşümün tam Türkçe deklarasyon/çağrı yüzeyi ve IEEE 754 ayrıntıları — ADR-029 sınırı içinde ayrı RFC revizyonu.

Dört soru süzgeci

Doğal ✓ ("tehlikeli" kendini açıklar) · Deterministik ✓ (sınır sözdizimsel, kaçış yok) · Öğrenilebilir ✓ (kullanıcı katmanı FFI'yı hiç görmez) · Savunulabilir ✓ (C ABI evrensel köprü; işaretli paket + onay zinciri).

Korpus etkisi

FFI gerçeklenmediği için çalıştırılabilir dış çağrı korpusu henüz yoktur. ffi_sinir_testi.rs; çekirdek Tur/Deger envanterine binary float sızmadığını, eski taslak yüzeyinin derlenmediğini, Ondalık aritmetiğinin exact kaldığını ve bu RFC'deki açık kayıplı/Sonuç kapısının bayatlamadığını korur. Gerçek FFI ilk kez açılırken olumlu/olumsuz platform conformance korpusu aynı değişiklikte zorunludur.

Kaynak: rfcs/0012-ffi-ve-tehlikeli-sinir.md · Bütün belgeler