- Durum: taslak (tasarım — gerçekleme Faz 4/5; K-125/ADR-029 sayısal sınırı bağladı)
- Tarih: 31 Ağustos 2026
- İlgili günlük kayıtları: K-125, ADR-029, B-012; master plan bölüm 19; anti-örnek A10
- Gerçekleme: yok
Özet
Dış dünya köprüsü C ABI'dir; güvensiz sınır görünür Türkçe kelimeyle işaretlenir: tehlikeli. Sıradan kullanıcı FFI'yı hiç görmez — paketler sarar (A10 ilkesi: İngilizce API yüzeyi Türkçe sarmalayıcıyla sunulur).
1. Katman modeli
- Kullanıcı katmanı: yalnız Türkçe stdlib/paket API'leri. FFI yok.
- Paket yazarı katmanı:
tehlikelibloklarında dış bildirimler; paket bunları güvenli Türkçe işlemlerle sarar ve YALNIZ sarılmış yüzeyi dışa açar. - Derleyici katmanı: C ABI çağrı üretimi (Faz 4 native backend'le gelir; yorumlayıcı döneminde FFI yoktur — bilinçli erteleme).
2. Yüzey taslağı
tehlikeli
dış işlem c_toplam
adı "add" olsun
kütüphanesi "libhesap" olsun
girdileri TamSayı ve TamSayı olsun
çıktısı TamSayı olsun
işlem güvenli toplam
a al
b al
sonucu a ve b ile c_toplam olsun # tehlikeli çağrı yalnız burada
sonucu döndürKurallar (öneri):
tehlikeliblok dışında dış bildirim ve çağrı derleme hatasıdır; blok, koddaki görünür "burada dikkat" işaretidir (bölüm 18: unsafe açık sınır).- Dış adlar (
"add") metin sabitidir — RFC-0002 tanımlayıcı kuralları dış ada uygulanMAZ (İngilizce ad kaynakta yalnız tırnak içinde yaşar). - Tür köprüsü taslağının kayıpsız çekirdeği: TamSayı↔C
int64_tve Metin↔uzunluğu açık UTF-8 salt-okunur görünüm. Sahiplik GEÇMEZ: dilin değerleri C'ye ödünç verilir; C'den dönen bellek sahipliği paket yazarının sorumluluğunda vetehlikeliiçinde kalır. Ondalıkiçin Cfloat,double, binary32 veya binary64'e örtük eşleme YASAKTIR. Zee'nin değer/tür envanterinde ikinci birGerçekSayıya da binary kayan nokta türü yoktur.- Çökme sınırı: dış çağrıdaki çökme dilin güvence alanı dışındadır; tanı üretilemez — bu yüzden 1. katman kullanıcısına asla doğrudan FFI verilmez.
2.1 Ondalık ve binary kayan nokta
Binary kayan nokta desteği ilk FFI gerçeklenmesinin zorunlu parçası değildir. İleride eklenirse aşağıdaki kararlar bağlayıcıdır (ADR-029):
- Dış bildirim ve çağrı, dönüşümü görünür kayıplı sınır olarak işaretler; sözdiziminin kesin biçimi ayrıca golden/usability kararı ister.
- Dönüşüm sıradan bir örtük genişleme değildir ve
Sonuçsözleşmesi taşır. Taşma ile sonlu olmayan binary değerler sessizce Ondalık/sonsuzluk olamaz. - IEEE 754 yuvarlama yönü, signed zero, subnormal, NaN/sonsuzluk ve binary64→Ondalık kanonik biçimi bu RFC'de normatifleştirilmeden gerçekleme kabul edilmez.
- Tek bir değerin binary64'te tam temsil edilebilmesi işlemin sınıfını kayıpsız yapmaz. Açık
kayıplıişareti API sözleşmesinde kalır.
Bu karar TamSayı→Ondalık kayıpsız dil içi genişlemesini etkilemez. Ondalık, RFC-0013/spec-16'daki keyfî hassasiyetli onluk anlamını FFI sınırına kadar korur.
3. Güvenlik bağları (bölüm 18)
tehlikeliiçeren paket, registry'de görünür şekilde işaretlenir; kurulum onayı ister (çocuk/öğretmen modunda varsayılan: reddet).- Native ikili taşıyan paketlerde OS/mimari metadata + checksum zorunlu.
4. Açık sorular
tehlikelimigüvensizmi — kelime usability'ye gider ("tehlikeli" çocuk için daha caydırıcı, tercih bu yönde).- Callback'ler (C→dil çağrısı) v1'de yok; olacaksa yeniden giriş kuralları.
- WASM hedefinde FFI'nın karşılığı (host fonksiyon ithali) — playground sandbox'ıyla ilişkisi (bölüm 15: client-side WASM).
- Rust/C++ üreteç-adaptörleri (bölüm 19) — ayrı araç RFC'si.
kayıplıdönüşümün tam Türkçe deklarasyon/çağrı yüzeyi ve IEEE 754 ayrıntıları — ADR-029 sınırı içinde ayrı RFC revizyonu.
Dört soru süzgeci
Doğal ✓ ("tehlikeli" kendini açıklar) · Deterministik ✓ (sınır sözdizimsel, kaçış yok) · Öğrenilebilir ✓ (kullanıcı katmanı FFI'yı hiç görmez) · Savunulabilir ✓ (C ABI evrensel köprü; işaretli paket + onay zinciri).
Korpus etkisi
FFI gerçeklenmediği için çalıştırılabilir dış çağrı korpusu henüz yoktur. ffi_sinir_testi.rs; çekirdek Tur/Deger envanterine binary float sızmadığını, eski taslak yüzeyinin derlenmediğini, Ondalık aritmetiğinin exact kaldığını ve bu RFC'deki açık kayıplı/Sonuç kapısının bayatlamadığını korur. Gerçek FFI ilk kez açılırken olumlu/olumsuz platform conformance korpusu aynı değişiklikte zorunludur.
Kaynak: rfcs/0012-ffi-ve-tehlikeli-sinir.md · Bütün belgeler