- Durum: geçici kabul (K-085 son tarih çekirdeği; K-090 deterministik görev scheduler'ı; K-124 bağımsız gözlenebilir conformance profili; K-133 yan etki öncesi deadline kapıları; K-134 web istek rollback'i.)
- Tarih: 31 Ağustos 2026; K-090 revizyonu 1 Eylül 2026
- İlgili günlük kayıtları: K-023, K-085, K-090, K-124, K-133, K-134
- İlgili golden programlar: 26 (eşzamanlı görevler), 27 (zaman aşımı)
- Normatif gerçekleme: spec/09 ve spec/14
Özet
zee eşzamanlılığı blok-kapsamlıdır. Her görev bir üst kapsama aittir; kapsam başarıyla bitmeden görevler birleştirilir, hata/son tarih halinde kardeşler iptal edilir. Sahipsiz görev yoktur. K-090 scheduler'ı tek iş parçacıklı ve işbirliklidir: görevler bekle noktalarında kaynak sırasıyla el değiştirir. Bu, gerçek eşzamanlı ilerleme sağlarken data race sınıfını doğurmaz.
1. Temel model ve K-023'ün cevabı
eşzamanlı olarak
profil müşterinin profilini getir
faturalar müşterinin faturalarını getir
cihazlar müşterinin cihazlarını getir
hepsini bekle
"Profil: " ile profil yazeşzamanlı olarak bloğundaki her satır <ad> <ifade> biçiminde bir GÖREV BAĞLAMASIDIR. hepsini bekleden sonra bu adlar sıradan sonuç değerleridir. Birleşik sonuç isteniyorsa açıkça bir yapı/liste kurulur; örtük sonuç yoktur.
Görev bildirimi dış ortamın değer kopyasını alır. Sonuç adına birleştirmeden önce erişim T033'tür. Görevin ilk poll'u hepsini bekle cümlesinde başlar; bildirim ile birleştirme arasındaki ana-kapsam cümleleri önce çalışır. Bu sıra gözlemlenebilir ve spec/14'te TANIMLIDIR.
2. Sahiplik ve kapsam
- Görev grubu, bildirildiği sözcüksel kapsamın çocuğudur.
- Aynı kapsamda ikinci grup açılmadan önce ilk grup birleştirilir.
hepsini bekleyalnız aynı kapsamın açık grubunu kapatabilir.- Açık grupla kapsamdan çıkmak, değer/hata döndürmek ya da programı bitirmek T051'dir. Açık grup olmadan birleştirme de T051'dir.
- Ana kapsam başka bir runtime hatasıyla birleştirmeye ulaşamazsa çocuk kayıtları iptal edilerek düşer; kapsam dışında çalışmaya devam edemez.
Bu kuralların sonucu yapısaldır: derlenmiş bir programda dangling task üretme yolu yoktur. İç içe görev grubu ancak çağrılan işlemin kendi sözcüksel kapsamında kurulabilir; onun sahipliği de aynı kurallarla kapanır.
3. Deterministik yürütme
Scheduler bağlayıcı biçimde şöyledir:
- Hazır görevler kaynak sırasıyla poll edilir.
- Görev bir
beklenoktasına, sonuca veya hataya kadar ilerler. - Hazır iş yoksa saat en yakın uyanma anına tek adımda ilerler.
- Aynı anda uyanan görevlerde yine kaynak sırası kazanır.
- Sonuçlar kaynak sırasıyla görev adlarına bağlanır.
İki görev 2 saniye ve 1 saniye bekliyorsa toplam sanal süre 2 saniyedir; beklemeler eski sıralı modeldeki gibi toplanmaz. Aynı anda yalnız bir görev çalışır. Görev yerel ortamları kopyadır; ortak IO etkileri kesin scheduler sırasıyla görünür. eylem transaction'ı savepoint sahipliği karışmasın diye tek atomik scheduler dilimidir.
Çok çekirdekli paralellik ayrı bir v2+ kararıdır. Bu RFC'nin "eşzamanlı" sözü, bekleme sürelerinin örtüştüğü gerçek işbirlikli ilerlemedir; işletim sistemi thread'i ya da paylaşılan bellek yarışı sözü değildir.
zee-esz-1 uyumluluk profili scheduler'ın iç future/poll/thread yapısını değil, çıktı ve ortak IO sırasını, sanal geçen süreyi, sonuç bağlarını, sonlanma kodunu ve iptal sonrası etki yokluğunu dondurur. Gelecekteki bir runtime çok çekirdek kullanabilir; ancak platform yarışı bu gözlemlerden birini değiştirirse zee-esz-1 ile uyumlu değildir.
4. Hata ve iptal
- İlk yönetilmemiş görev hatası aynı tanı koduyla birleştirmeden dışarı yayılır; mesaj görev sahibini ve iptal edilen kardeşleri gösterir.
- Tamamlanmamış kardeş future'ları hemen düşürülür.
beklesonrasındaki cümleleri ve yan etkileri çalışmaz. - Hata öncesinde tamamlanmış sıradan IO etkileri geri alınmaz. Uygulama değişikliği geri alınacaksa RFC-0015
eylemtransaction'ı kullanılır. - Yönetilen hata istenirse görev ifadesi
deneli birSonuçüretir; bu durumda görev olağan değerle tamamlandığından kardeş iptali olmaz. - Birleştirmeden önce ana kapsam runtime hatasıyla biterse henüz poll edilmemiş görevler etkisiz biçimde iptal edilir.
- Görev içindeki
programı N ile bitir, Ç000 nöbetçisini ve çıkış kodunu bozmadan köke taşır; kardeşleri iptal ederek programı olağan bitirir.
5. Son tarih
5 saniye içinde
eşzamanlı olarak
profil müşterinin profilini getir
faturalar müşterinin faturalarını getir
hepsini bekle
yetişmezse
"Zaman aşımı, sonra tekrar dene" yazK-085'in mutlak son tarihi görev ağacına miras kalır. bekle, kalan süreye kırpılır. Son tarih dolunca iç Ç001 sahiplik nöbetçisi metinsel olarak bozulmadan doğru içinde/yetişmezse sahibine ulaşır ve kardeşler iptal edilir. İç içe tarihlerde en erken tarih kazanır; iç kol dış iptali yakalayamaz.
6. İşbirlikli sınır
İşlem çağrısı ne kadar iç içe olursa olsun dilin bekle cümlesi scheduler noktasıdır. HTTP isteği senkron adaptöre girmeden kardeşlere bir tur verir; adaptörün içi ve platformun diğer senkron/iptal edilemeyen çağrıları (bazı DNS/dosya işlemleri gibi) dönene kadar atomik dilimdir. Dönüşte son tarih denetlenir ve süre aşılmışsa sonraki cümle çalışmaz. K-133 kalan süreyi scheduler turundan sonra yeniden hesaplar; deadline dolmuşsa adaptör çağrısı başlamaz. Çıktı, dosya, web/oturum, eyleyici ve diğer dış etkiler de çağrının hemen önünde aynı kapıdan geçer. Web rota gövdesi deadline/hata ile biterse K-134 tamponlu yanıtı ve session/cookie mutation'ını birlikte geri alır; 504 eski oturum durumu üstünden gönderilir. Bu sınır spec/09 ile aynıdır. Async host IO ayrı adaptör/API çalışmasıdır; dilin sahiplik modelini değiştirmez.
7. Açık sorular
ilkini bekle/yarış gerekli mi; kaybedenin sonucu ve iptali nasıl görünür?- Görev sonucuna kısmi erişim ve akış/stream v2'de nasıl sahiplenilir?
- Döngüyle dinamik sayıda görev başlatma hangi sonuç koleksiyonunu üretir?
- Uzun saf hesaplar için açık bir
sıra vernoktası gerekli mi? - Synchronous host IO için taşınabilir async adaptör sözleşmesi nasıl olmalı?
Dört soru süzgeci
Doğal ✓ (hepsini bekle) · Deterministik ✓ (kaynak sıralı tek-thread scheduler) · Öğrenilebilir ✓ (kapsam = yaşam süresi) · Savunulabilir ✓ (sahipsiz görev yok, hata/son tarih bütün ağaca yayılır).
Korpus ve conformance etkisi
Golden 26 görev sonuçlarının birleştirmeden sonra değer olduğunu korur; golden 27 son tarih sahibini kanıtlar. Kök conformance/eszamanlilik/zee-esz-1.json, JSON Schema altında 11 maddelik uyumluluk sözünü 10 çalıştırılabilir kaynak+beklenen gözlem vakasına bağlar; ikinci derleyici Rust iç adlarına ihtiyaç duymaz. ag_ve_esz_testi ayrıca farklı beklemelerde çıktı izini ve en-uzun-süre saatini, kardeş iptalini, dış deadline yayılımını, iç görev ağacının dış kardeşe sıra vermesini, sıra verme sırasında dolan deadline'ın HTTP/dosya etkisini başlatmamasını, T033'ü ve T051 kapsam olumsuzlarını sabitler. Davranış değişikliği bu testler, spec/14 ve sürüm notu birlikte güncellenmeden yapılamaz. Yayımlanmış zee-esz-1 verisi yerinde güncellenemez; değişiklik yeni profil kimliği ister.
Kaynak: rfcs/0011-structured-concurrency.md · Bütün belgeler