İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

RFC-0011 — Structured Concurrency

Depodaki rfcs/0011-structured-concurrency.md belgesinden Zee ile üretildi.

  • Durum: geçici kabul (K-085 son tarih çekirdeği; K-090 deterministik görev scheduler'ı; K-124 bağımsız gözlenebilir conformance profili; K-133 yan etki öncesi deadline kapıları; K-134 web istek rollback'i.)
  • Tarih: 31 Ağustos 2026; K-090 revizyonu 1 Eylül 2026
  • İlgili günlük kayıtları: K-023, K-085, K-090, K-124, K-133, K-134
  • İlgili golden programlar: 26 (eşzamanlı görevler), 27 (zaman aşımı)
  • Normatif gerçekleme: spec/09 ve spec/14

Özet

zee eşzamanlılığı blok-kapsamlıdır. Her görev bir üst kapsama aittir; kapsam başarıyla bitmeden görevler birleştirilir, hata/son tarih halinde kardeşler iptal edilir. Sahipsiz görev yoktur. K-090 scheduler'ı tek iş parçacıklı ve işbirliklidir: görevler bekle noktalarında kaynak sırasıyla el değiştirir. Bu, gerçek eşzamanlı ilerleme sağlarken data race sınıfını doğurmaz.

1. Temel model ve K-023'ün cevabı

dil
eşzamanlı olarak
    profil müşterinin profilini getir
    faturalar müşterinin faturalarını getir
    cihazlar müşterinin cihazlarını getir

hepsini bekle
"Profil: " ile profil yaz

eşzamanlı olarak bloğundaki her satır <ad> <ifade> biçiminde bir GÖREV BAĞLAMASIDIR. hepsini bekleden sonra bu adlar sıradan sonuç değerleridir. Birleşik sonuç isteniyorsa açıkça bir yapı/liste kurulur; örtük sonuç yoktur.

Görev bildirimi dış ortamın değer kopyasını alır. Sonuç adına birleştirmeden önce erişim T033'tür. Görevin ilk poll'u hepsini bekle cümlesinde başlar; bildirim ile birleştirme arasındaki ana-kapsam cümleleri önce çalışır. Bu sıra gözlemlenebilir ve spec/14'te TANIMLIDIR.

2. Sahiplik ve kapsam

  1. Görev grubu, bildirildiği sözcüksel kapsamın çocuğudur.
  2. Aynı kapsamda ikinci grup açılmadan önce ilk grup birleştirilir.
  3. hepsini bekle yalnız aynı kapsamın açık grubunu kapatabilir.
  4. Açık grupla kapsamdan çıkmak, değer/hata döndürmek ya da programı bitirmek T051'dir. Açık grup olmadan birleştirme de T051'dir.
  5. Ana kapsam başka bir runtime hatasıyla birleştirmeye ulaşamazsa çocuk kayıtları iptal edilerek düşer; kapsam dışında çalışmaya devam edemez.

Bu kuralların sonucu yapısaldır: derlenmiş bir programda dangling task üretme yolu yoktur. İç içe görev grubu ancak çağrılan işlemin kendi sözcüksel kapsamında kurulabilir; onun sahipliği de aynı kurallarla kapanır.

3. Deterministik yürütme

Scheduler bağlayıcı biçimde şöyledir:

  1. Hazır görevler kaynak sırasıyla poll edilir.
  2. Görev bir bekle noktasına, sonuca veya hataya kadar ilerler.
  3. Hazır iş yoksa saat en yakın uyanma anına tek adımda ilerler.
  4. Aynı anda uyanan görevlerde yine kaynak sırası kazanır.
  5. Sonuçlar kaynak sırasıyla görev adlarına bağlanır.

İki görev 2 saniye ve 1 saniye bekliyorsa toplam sanal süre 2 saniyedir; beklemeler eski sıralı modeldeki gibi toplanmaz. Aynı anda yalnız bir görev çalışır. Görev yerel ortamları kopyadır; ortak IO etkileri kesin scheduler sırasıyla görünür. eylem transaction'ı savepoint sahipliği karışmasın diye tek atomik scheduler dilimidir.

Çok çekirdekli paralellik ayrı bir v2+ kararıdır. Bu RFC'nin "eşzamanlı" sözü, bekleme sürelerinin örtüştüğü gerçek işbirlikli ilerlemedir; işletim sistemi thread'i ya da paylaşılan bellek yarışı sözü değildir.

zee-esz-1 uyumluluk profili scheduler'ın iç future/poll/thread yapısını değil, çıktı ve ortak IO sırasını, sanal geçen süreyi, sonuç bağlarını, sonlanma kodunu ve iptal sonrası etki yokluğunu dondurur. Gelecekteki bir runtime çok çekirdek kullanabilir; ancak platform yarışı bu gözlemlerden birini değiştirirse zee-esz-1 ile uyumlu değildir.

4. Hata ve iptal

  1. İlk yönetilmemiş görev hatası aynı tanı koduyla birleştirmeden dışarı yayılır; mesaj görev sahibini ve iptal edilen kardeşleri gösterir.
  2. Tamamlanmamış kardeş future'ları hemen düşürülür. bekle sonrasındaki cümleleri ve yan etkileri çalışmaz.
  3. Hata öncesinde tamamlanmış sıradan IO etkileri geri alınmaz. Uygulama değişikliği geri alınacaksa RFC-0015 eylem transaction'ı kullanılır.
  4. Yönetilen hata istenirse görev ifadesi deneli bir Sonuç üretir; bu durumda görev olağan değerle tamamlandığından kardeş iptali olmaz.
  5. Birleştirmeden önce ana kapsam runtime hatasıyla biterse henüz poll edilmemiş görevler etkisiz biçimde iptal edilir.
  6. Görev içindeki programı N ile bitir, Ç000 nöbetçisini ve çıkış kodunu bozmadan köke taşır; kardeşleri iptal ederek programı olağan bitirir.

5. Son tarih

dil
5 saniye içinde
    eşzamanlı olarak
        profil müşterinin profilini getir
        faturalar müşterinin faturalarını getir
    hepsini bekle
yetişmezse
    "Zaman aşımı, sonra tekrar dene" yaz

K-085'in mutlak son tarihi görev ağacına miras kalır. bekle, kalan süreye kırpılır. Son tarih dolunca iç Ç001 sahiplik nöbetçisi metinsel olarak bozulmadan doğru içinde/yetişmezse sahibine ulaşır ve kardeşler iptal edilir. İç içe tarihlerde en erken tarih kazanır; iç kol dış iptali yakalayamaz.

6. İşbirlikli sınır

İşlem çağrısı ne kadar iç içe olursa olsun dilin bekle cümlesi scheduler noktasıdır. HTTP isteği senkron adaptöre girmeden kardeşlere bir tur verir; adaptörün içi ve platformun diğer senkron/iptal edilemeyen çağrıları (bazı DNS/dosya işlemleri gibi) dönene kadar atomik dilimdir. Dönüşte son tarih denetlenir ve süre aşılmışsa sonraki cümle çalışmaz. K-133 kalan süreyi scheduler turundan sonra yeniden hesaplar; deadline dolmuşsa adaptör çağrısı başlamaz. Çıktı, dosya, web/oturum, eyleyici ve diğer dış etkiler de çağrının hemen önünde aynı kapıdan geçer. Web rota gövdesi deadline/hata ile biterse K-134 tamponlu yanıtı ve session/cookie mutation'ını birlikte geri alır; 504 eski oturum durumu üstünden gönderilir. Bu sınır spec/09 ile aynıdır. Async host IO ayrı adaptör/API çalışmasıdır; dilin sahiplik modelini değiştirmez.

7. Açık sorular

  1. ilkini bekle/yarış gerekli mi; kaybedenin sonucu ve iptali nasıl görünür?
  2. Görev sonucuna kısmi erişim ve akış/stream v2'de nasıl sahiplenilir?
  3. Döngüyle dinamik sayıda görev başlatma hangi sonuç koleksiyonunu üretir?
  4. Uzun saf hesaplar için açık bir sıra ver noktası gerekli mi?
  5. Synchronous host IO için taşınabilir async adaptör sözleşmesi nasıl olmalı?

Dört soru süzgeci

Doğal ✓ (hepsini bekle) · Deterministik ✓ (kaynak sıralı tek-thread scheduler) · Öğrenilebilir ✓ (kapsam = yaşam süresi) · Savunulabilir ✓ (sahipsiz görev yok, hata/son tarih bütün ağaca yayılır).

Korpus ve conformance etkisi

Golden 26 görev sonuçlarının birleştirmeden sonra değer olduğunu korur; golden 27 son tarih sahibini kanıtlar. Kök conformance/eszamanlilik/zee-esz-1.json, JSON Schema altında 11 maddelik uyumluluk sözünü 10 çalıştırılabilir kaynak+beklenen gözlem vakasına bağlar; ikinci derleyici Rust iç adlarına ihtiyaç duymaz. ag_ve_esz_testi ayrıca farklı beklemelerde çıktı izini ve en-uzun-süre saatini, kardeş iptalini, dış deadline yayılımını, iç görev ağacının dış kardeşe sıra vermesini, sıra verme sırasında dolan deadline'ın HTTP/dosya etkisini başlatmamasını, T033'ü ve T051 kapsam olumsuzlarını sabitler. Davranış değişikliği bu testler, spec/14 ve sürüm notu birlikte güncellenmeden yapılamaz. Yayımlanmış zee-esz-1 verisi yerinde güncellenemez; değişiklik yeni profil kimliği ister.

Kaynak: rfcs/0011-structured-concurrency.md · Bütün belgeler