İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

RFC-0008 — Seçenek ve Sonuç

Depodaki rfcs/0008-secenek-ve-sonuc.md belgesinden Zee ile üretildi.

  • Durum: geçici kabul (31 Ağu 2026; K-091 revizyonu 1 Eyl 2026 — hatasını döndür, Sonuç<değer, Hata>, otomatik sarmalama, akış-duyarlı daraltma ve yapılandırılmış hata yüzeyi gerçeklendi; onay kapısı: usability oturumları)
  • Tarih: 31 Ağustos 2026; K-091 revizyonu 1 Eylül 2026
  • İlgili günlük kayıtları: K-017 (var/yok), K-018 (dene), K-091 (Hata)
  • İlgili golden programlar: 15, 16, 17
  • Gerçekleme: YokSabiti/SecenekVar/IcDeger/SonucBasarili/SonucHatasi/ DosyaOkumayiDene ve HataDegeri (agac.rs + üç katman); S044, C008/C009/C012, T018/T023/T024/T052

Özet

Dilde null yoktur. "Değer olmayabilir" Seçenek'tir ve Türkçenin en doğal ikilisiyle konuşur: var/yok. "İşlem başarısız olabilir" Sonuç'tur: dene → başarılıysa → değeri/hatası. Hata tarafı düz metin değil; çocuğa anlaşılır mesajı, profesyonele kararlı kodu ve bağlamı birlikte veren bir Hata değeridir.

1. Seçenek (K-017)

zee
işlem ilk çift sayıyı bul
    sayıları al
    her sayı için
        sayı çiftse
            sayıyı döndür
    yok döndür

bulunan sayılar için ilk çift sayıyı bul olsun
bulunan varsa
    "Bulundu: " ile bulunanın değeri yaz
değilse
    "Çift sayı yok" yaz
  • Doğuş: bir işlem hem gerçek değer hem yok döndürüyorsa dönüş türü Seçenek\<T\> olur (dönüş birleşimi, T018). Yalnız yok döndüren işlem hatadır ("içi belirlenemiyor").
  • Sorgu: varsa / yoksa (T023: yalnız Seçenek üzerinde).
  • Erişim: <adın> değeri — yalnız varsa (ya da yoksanın değilse dalı) içinde statik güvenli; dal dışı korumasız erişim T036 derleme hatasıdır (v0.2, K-037). C008 artık yalnız iç savunmadır.
  • Kelime seçimi: boş bilinçli olarak koleksiyonlara ayrıldı (boş liste, argümanlar boşsa); yokluk her zaman yok. İki kavramın karışmaması çocuk öğretiminde önemli.

2. Sonuç (K-018)

zee
sonuç "veriler.txt" dosyasını okumayı dene olsun

sonuç başarılıysa
    sonucun değerini yaz
değilse
    "Okunamadı: " ile sonucun hatası yaz
  • Doğuş: yerleşik dene-ifadeleri VE kullanıcı işlemleri: bir işlemde "sıfıra bölünmez" hatasını döndür ile değer dönüşü karışırsa işlemin türü Sonuç<değer, Hata> olur; başarı dalları çözümleyicide işaretlenip çalışma zamanında otomatik sarılır. Sonuç'u olduğu gibi geçiren işlem (tek dönüş türü zaten Sonuç) ÇİFT SARILMAZ — testli.
  • Sorgu: başarılıysa / başarısızsa. Erişim: değeri (başarısızken C009), hatası (başarılıyken C009) — yanlış tarafa erişim daima yakalanır.
  • Düz biçim sözleşmesi: dene'siz okuma (dosyasının satırları) hata anında C012 çalışma hatası verir ve tanısı dene'yi önerir. Kural: hata YÖNETİLECEKSE dene, yönetilmeyecekse düz biçim — programın kısa hali kirlenmeden, hata yönetimi isteyene açık.

3. Yapılandırılmış Hata (K-091)

Hata değişmez, birinci sınıf ve etiketli bir değerdir:

AlanTürAnlam
koduMetinMakinece eşlenen kararlı etiket
mesajıMetinİnsana dönük Türkçe açıklama
nedeniSeçenek\<Hata\>İsteğe bağlı alt neden; zincir kurar
verisiSözlük\<Metin, Metin\>Sıra korumalı tanı bağlamı

Üretim biçimleri:

zee
"olmadı" hatasını döndür
"DOSYA_YOK" kodlu "Dosya bulunamadı" hatasını döndür
"AYAR_OKUNAMADI" kodlu "Ayarlar yüklenemedi" hatasını alt_hata nedeniyle döndür
"KAYIT_GECERSIZ" kodlu "Kayıt doğrulanamadı" hatasını bilgi verisiyle döndür

İlk satır geriye uyum içindir ve GENEL kodlu Hata üretir. Yapılandırılmış kod metin sabitidir; [A-Z][A-Z0-9_]* biçimindedir (S044). Neden Hata, veri Metin sözlüğü olmalıdır (T052). İkisi birlikteyse önce nedeniyle, sonra verisiyle gelir. Var olan Hata hata hatasını döndür ile yapısını kaybetmeden yeniden yayılır; zenginleştirme gerekiyorsa yeni kodlu hata eskiyi neden olarak sarır. Böylece neden grafiği üretim anında yönlü ve döngüsüzdür.

zee
sonuç başarısızsa
    hata sonucun hatası olsun
    kod hatanın kodu olsun
    koda göre
        "DOSYA_YOK" ise
            "Dosyayı seçer misin?" yaz
        değilse
            hatanın mesajı yaz

    neden hatanın nedeni olsun
    neden varsa
        alt nedenin değeri olsun
        altın kodu yaz

sonucun hatası artık Hata döndürür. Bununla birlikte hata yaz, metin birleştirme ve hatanın metni yalnız mesajı basar; eski program çıktıları değişmez. Tam yapı hatanın json metni ile deterministik olarak serileşir. Yerleşik denemeler DOSYA_OKUMA, SAYI_BICIMI ve ONDALIK_BICIMI kodlarını üretir. Kodlar public sözleşmenin parçasıdır; değişmeleri semver incelemesi ister.

4. Panik ayrımı (master plan bölüm 9)

Beklenen hatalar Sonuç ile taşınır; C-kodlu çalışma hataları (sıfıra bölme, boş listenin ilki...) invariant ihlalidir ve programı durdurur. v0'da ikisi de Türkçe tanıyla biter; fark, Sonuç'un programa DEVAM şansı vermesidir.

5. Açık sorular

  1. ~~Kullanıcı işlemlerinden Sonuç ve yapılandırılmış hata~~ — GERÇEKLENDİ: hatasını döndür, K-091 Hata kod/mesaj/neden/veri sözleşmesi.
  2. ~~Akış-duyarlı daraltma~~ — GERÇEKLENDİ (v0.2, K-037/T036): varsa / başarılıysa / başarısızsa dalları ve değilse tersinmeleri daraltır; tam veri-akışı analizi bilinçli olarak yok (anlaşılabilirlik).
  3. denenin genelleşmesi: sayısını almayı dene (C004'ü Sonuç'a çevirir), ileride adresten getirmeyi dene. Kalıp: mastar + dene.
  4. Zorunlu ele alma: kullanılmayan Sonuç değeri uyarı vermeli mi (Rust must_use benzeri)? Eğitimde faydalı; gürültü riski usability'de sınanmalı.

Dört soru süzgeci

Doğal ✓ (var/yok ve dene Türkçede tam karşılık) · Deterministik ✓ (yanlış taraf erişimi daima tanılı) · Öğrenilebilir ✓ (null kavramı hiç öğretilmiyor — "yok" zaten bilinen kelime) · Savunulabilir ✓ (kod ve zincir açık; eski metin gösterimi korunuyor).

Korpus etkisi

Golden 15/16'nın eski insan çıktısı korunur. K-091 conformance korpusu; kod/eşleme, neden+veri, deterministik JSON, yeniden yayma, üç yerleşik kod ve S044/T052 olumsuzlarını ayrıca kilitler. denenin yeni işlemlere genelleşmesi gelecekte kendi olumlu/olumsuz korpusunu ister.

Kaynak: rfcs/0008-secenek-ve-sonuc.md · Bütün belgeler