- Durum: geçici kabul (31 Ağu 2026 — tür yüzeyi gerçeklendi; dönüş birleşimi, genişleme ve daraltma testli; onay kapısı: usability oturumları.)
- Tarih: 31 Ağustos 2026
- İlgili günlük kayıtları: K-009 (dönüşüm), K-014 bulgu 3 (tür/değer adları)
- İlgili golden programlar: tümü; özellikle 08–11, 19–22
- Gerçekleme:
Tur/VeriTuru/SozlukDegerTuru(cozumleyici.rs), T-kodları
Özet
Statik tür güvenliği + yerel tür çıkarımı (manifesto 6). Başlangıçta kullanıcı tür yazmaz; yapı alanı ve public/paket işlem parametresinde açık sözleşmeye aşamalı geçer. Tehlikeli örtük dönüşüm yoktur.
1. Türler (v0 durumu)
| Tür | Gerçekleme | Master plan (bölüm 8) hedefine göre |
|---|---|---|
| TamSayı | i64; taşma denetimli (C002), tam bölme (C003) | ✅ |
| Metin | UTF-8; uzunluk karakter sayısıdır | ✅ |
| Mantıksal | doğru/yanlış | ✅ |
| Liste\<T\> | T ∈ {TamSayı, Metin, Sözlük-satırı}; homojen (T011) | ✅ kısmi |
| Sözlük\<Metin, T\> | T ∈ {TamSayı, Metin}; ekleme sırası korunur | ✅ kısmi (anahtar yalnız Metin) |
| Seçenek\<T\> | yok + değer; RFC-0008 | ✅ |
| Sonuç | değer/hata ikisi de Metin (v0) | ✅ kısmi |
| Tarih, Saat | IO soyutlamalı saat; Türkçe basım | ✅ |
| Yapılar | kullanıcı tanımlı; alanlar TamSayı/Metin/Mantıksal | ✅ |
| Ondalık | keyfî katsayılı onluk değer; yalnız sonsuz bölüm 34 anlamlı hane | ✅ K-092 |
| Küme\<T\>, Süre, Para | — | ❌ stdlib fazları |
2. Çıkarım ve açık tür
- Her ifadenin türü yapısından çıkar; değişken türü ilk bağlamada sabitlenir ve değişemez (T002 — golden korpusun en öğretici hatası).
- Açık tür yazımı yapı alanında
yaş TamSayı; işlem sözleşmesinde K-083/K-086 ilesayıyı Ondalık olarak al+Ondalık döndürürdür. Açık işlem çağrı beklemeden denetlenir; T037–T042 kısmi/bilinmeyen/uyuşmayan sözleşmeyi ve dönüşsüz kalan akış yolunu reddeder. - Boş koleksiyonların öğe türü v0'da TamSayı varsayılır (BosListe/BosSozluk); tam çıkarım (kullanıma bakarak) v1 adayı.
3. Dönüşümler
- Örtük dönüşüm yok. Metin ↔ sayı yalnız açık kalıpla:
<metnin> sayısı(başarısızlık C004 çalışma hatası — RFC-0008'in "dene" sorusuna bağlı). yazher değeri GÖSTERİR (metne çevirme değil, basım biçimi): sayılar onluk, Mantıksaldoğru/yanlış, listeler virgüllü, Tarih Türkçe ay adıyla. Gösterim biçimleri spesifikasyonda sabitlenmiştir; yereller arası değişmez (determinizm).- Karşılaştırma: büyüklük yalnız sayılar; eşitlik aynı tür (T001).
4. Değer kimliği ve kopyalama
Bütün türler değer semantiğindedir: atama, argüman geçişi, dönüş ve koleksiyona ekleme derin değer kopyası üretir. v1'de kullanıcıya görünür referans kimliği ve paylaşılan değiştirilebilir alias yoktur. Liste gezmesinin sınırlı değer-sonuç imleci ile T053 kaynak sabitliği RFC-0019/spec-17'dedir.
5. Açık sorular
- GerçekSayı/Ondalık: ÇÖZÜLDÜ — RFC-0013/K-092 bitişik virgül kuralı + keyfî hassasiyetli onluk aritmetikle gerçeklendi (
3,14;0,1+0,2=0,3). Kullanıcıya ikinci, ikilik kayan noktalı sayı türü açılmaz; K-125/ADR-029 FFI'da da örtük binary32/binary64 eşlemesini yasaklar. Bilimsel gösterim ayrı bir sözdizimi kararıdır. - Generics ve trait/arayüz: başlangıç işlemleri çağrı-güdümlü kalır; public işlemler tam açık ve v1'de bilinçli monomorfiktir (K-083/K-086, spec/10). Gerçek çokbiçimlilik v2+ ADR/RFC işidir.
- Tür adlarının Türkçe çekimi: hata mesajlarında "Liste<TamSayı>" teknik gösterimi kullanılıyor; çocuk modunda "tam sayı listesi" okunuşu düşünülebilir.
- Sözlük anahtarının TamSayı olabilmesi; iç içe koleksiyonlar.
Dört soru süzgeci
Doğal ✓ (tür adları Türkçe, çekimli kullanım hedefi not edildi) · Deterministik ✓ (örtük dönüşüm yasağı + T-kod bekçileri) · Öğrenilebilir ✓ (tür yazmadan başlanır; T002 en sık ilk ders) · Savunulabilir — Ondalık gelene dek kısmi ✓.
Korpus etkisi
K-083: golden 33 açık Ondalık imzasını ve runtime genişlemesini sabitler.
Kaynak: rfcs/0007-temel-tur-sistemi.md · Bütün belgeler