Bu belge ADR-011'in uygulama rehberidir. Kullanıcıların yazdığı Türkçe cümleleri değiştirmez; derleyiciye yeni bir profesyonel adaptör eklerken core AST'nin alan ayrıntılarıyla büyümemesini sağlar.
Boru hattındaki yeri
Türkçe kaynak
↓ parser lowering
Intrinsic { kararlı kimlik, sıralı argümanlar }
↓ merkezi kayıt
tür imzası + gereken yetkinlik + statik etki
↓
checker / etki çözümleyici / runtime adaptörüTek gerçek kayıt compiler/src/intrinsic.rs dosyasındadır. AST yalnız kimlik ve argümanları bilir; HTTP, sensör, CSRF ya da parola adına özel bir varyant taşımaz.
Bugünkü kayıtlar
| Kimlik | Argümanlar → dönüş | Yetkinlik | Etki |
|---|---|---|---|
ag.http_getir | Metin → AğYanıtı | Ag | DisOkuma |
donanim.sensor_acik_mi | Metin → Mantıksal | Donanim | DisOkuma |
web.csrf_belirteci | () → Metin | WebOturumu | WebAdaptoru |
guvenlik.parola_dogrula | (Metin, Metin) → Mantıksal | Kriptografi | Saf |
guvenlik.parola_ozeti | Metin → Metin | Kriptografi | Saf |
guvenlik.totp_anahtari | () → Metin | Kriptografi | Saf |
guvenlik.gizli_sifrele | Metin → Metin | Kriptografi | Saf |
guvenlik.gizli_coz | Metin → Metin Sonucu | Kriptografi | Saf |
guvenlik.totp_dogrula | (Metin, Metin) → Mantıksal | Kriptografi | Saf |
iletisim.eposta_gonder | (Metin, Metin, Metin) → TamSayı Sonucu | Ag | GeriAlinamaz |
iletisim.eposta_gonder_baglantili | (Metin, Metin, Metin, Metin) → TamSayı Sonucu | Ag | GeriAlinamaz |
gorsel.kucult | (Metin, Metin, TamSayı) → TamSayı Sonucu | DosyaYazma | DisYazma |
Intrinsic kaydındaki yetkinlik ihtiyaçtır; izin K-127/RFC-0024'ün merkezî YetkinlikPolitikasi modelinden gelir. Checker bütün gövdelerde ihtiyacı çıkarıp proje izniyle karşılaştırır, PolitikaliIo ve native adaptör aynı kararı runtime'da yeniden uygular. Çocuk modu bu modelin ağ/sunucu/donanımı kapalı profilidir; paket ana proje iznini genişletemez.
Yeni intrinsic ekleme protokolü
- Kullanıcı yüzeyi yeniyse önce ifade katmanı/çakışma analizi ve ilgili RFC/spec değişikliği hazırlanır. Yalnız iç lowering değişiyorsa ADR etkisi değerlendirilir.
- Ad alanlı, anlamı kararlı kimlik; tür imzası, yetkinlik ve etki merkezi kayda birlikte eklenir.
- Parser yalnız kaynak cümlesini genel AST düğümüne indirir. Genel
Değil, aritmetik veya erişim düğümüyle anlatılabilen davranış için ikinci bir intrinsic üretilmez. - Checker'ın
etkikatmanı statik etkiyi, ayrıyetkinlikkatmanı gereken izni tüketir. Aynı imza/etki/izin başka bir eşleşme dalında ikinci kez tanımlanmaz. - Runtime kararlı kimliği uygun IO/adaptör sınırına dağıtır; bilinmeyen kimlik fail-closed kalır.
- En az bir lowering, bir tür olumsuzu ve davranış regresyonu eklenir. Kimlik tekilliği kayıt testinde korunur.
- Backlog, karar günlüğü, sürüm notu, v1 kapısı ve ilgili indeksler aynı committe güncellenir.
Sınırlar
- Bu model genel kullanıcı işlemlerinin yerine geçmez; intrinsic derleyicinin güvenilir iç ABI'sidir.
- Paketlerin keyfî intrinsic kimliği üretmesine izin verilmez.
- Kimliğin kayıtlı olması adaptörün her ortamda açık olduğu anlamına gelmez.
- Runtime handler'larının modül ayrımı B-005/K-099 ile, checker'ın semantik faz ayrımı B-006/K-100 ile tamamlandı. Proje/paket izinleri, exact outbound origin ve DNS/IP kapısı B-023/B-049/K-127 ile ayrı rehberde bağlandı.