İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

Intrinsic ve yetkinlik modeli

Depodaki docs/intrinsic-yetkinlik-modeli.md belgesinden Zee ile üretildi.

Bu belge ADR-011'in uygulama rehberidir. Kullanıcıların yazdığı Türkçe cümleleri değiştirmez; derleyiciye yeni bir profesyonel adaptör eklerken core AST'nin alan ayrıntılarıyla büyümemesini sağlar.

Boru hattındaki yeri

text
Türkçe kaynak
    ↓ parser lowering
Intrinsic { kararlı kimlik, sıralı argümanlar }
    ↓ merkezi kayıt
tür imzası + gereken yetkinlik + statik etki
    ↓
checker / etki çözümleyici / runtime adaptörü

Tek gerçek kayıt compiler/src/intrinsic.rs dosyasındadır. AST yalnız kimlik ve argümanları bilir; HTTP, sensör, CSRF ya da parola adına özel bir varyant taşımaz.

Bugünkü kayıtlar

KimlikArgümanlar → dönüşYetkinlikEtki
ag.http_getirMetin → AğYanıtıAgDisOkuma
donanim.sensor_acik_miMetin → MantıksalDonanimDisOkuma
web.csrf_belirteci() → MetinWebOturumuWebAdaptoru
guvenlik.parola_dogrula(Metin, Metin) → MantıksalKriptografiSaf
guvenlik.parola_ozetiMetin → MetinKriptografiSaf
guvenlik.totp_anahtari() → MetinKriptografiSaf
guvenlik.gizli_sifreleMetin → MetinKriptografiSaf
guvenlik.gizli_cozMetin → Metin SonucuKriptografiSaf
guvenlik.totp_dogrula(Metin, Metin) → MantıksalKriptografiSaf
iletisim.eposta_gonder(Metin, Metin, Metin) → TamSayı SonucuAgGeriAlinamaz
iletisim.eposta_gonder_baglantili(Metin, Metin, Metin, Metin) → TamSayı SonucuAgGeriAlinamaz
gorsel.kucult(Metin, Metin, TamSayı) → TamSayı SonucuDosyaYazmaDisYazma

Intrinsic kaydındaki yetkinlik ihtiyaçtır; izin K-127/RFC-0024'ün merkezî YetkinlikPolitikasi modelinden gelir. Checker bütün gövdelerde ihtiyacı çıkarıp proje izniyle karşılaştırır, PolitikaliIo ve native adaptör aynı kararı runtime'da yeniden uygular. Çocuk modu bu modelin ağ/sunucu/donanımı kapalı profilidir; paket ana proje iznini genişletemez.

Yeni intrinsic ekleme protokolü

  1. Kullanıcı yüzeyi yeniyse önce ifade katmanı/çakışma analizi ve ilgili RFC/spec değişikliği hazırlanır. Yalnız iç lowering değişiyorsa ADR etkisi değerlendirilir.
  2. Ad alanlı, anlamı kararlı kimlik; tür imzası, yetkinlik ve etki merkezi kayda birlikte eklenir.
  3. Parser yalnız kaynak cümlesini genel AST düğümüne indirir. Genel Değil, aritmetik veya erişim düğümüyle anlatılabilen davranış için ikinci bir intrinsic üretilmez.
  4. Checker'ın etki katmanı statik etkiyi, ayrı yetkinlik katmanı gereken izni tüketir. Aynı imza/etki/izin başka bir eşleşme dalında ikinci kez tanımlanmaz.
  5. Runtime kararlı kimliği uygun IO/adaptör sınırına dağıtır; bilinmeyen kimlik fail-closed kalır.
  6. En az bir lowering, bir tür olumsuzu ve davranış regresyonu eklenir. Kimlik tekilliği kayıt testinde korunur.
  7. Backlog, karar günlüğü, sürüm notu, v1 kapısı ve ilgili indeksler aynı committe güncellenir.

Sınırlar

  • Bu model genel kullanıcı işlemlerinin yerine geçmez; intrinsic derleyicinin güvenilir iç ABI'sidir.
  • Paketlerin keyfî intrinsic kimliği üretmesine izin verilmez.
  • Kimliğin kayıtlı olması adaptörün her ortamda açık olduğu anlamına gelmez.
  • Runtime handler'larının modül ayrımı B-005/K-099 ile, checker'ın semantik faz ayrımı B-006/K-100 ile tamamlandı. Proje/paket izinleri, exact outbound origin ve DNS/IP kapısı B-023/B-049/K-127 ile ayrı rehberde bağlandı.

Kaynak: docs/intrinsic-yetkinlik-modeli.md · Bütün belgeler