- Durum: kabul
- Tarih: 18 Kasım 2026
- İlgili kayıt: K-335, RFC-0037, ADR-059 (core freeze), ADR-064 (dil yüzeyi), ADR-067 (dogfood korpusu), ADR-034 (web güvenlik profili), ADR-158 (kayar oturum), spec/12 §1 ve §K-335, GB-134
Bağlam
Çalışma zamanı K-088'den beri her yanıta sabit Cache-Control: no-store yazar (spec/12 §5). zee-cekirdek (exact ürün commit'i abaca3aba0e90f57d26435c4befffa903346c425) ~9.300 adresli içerik sitesinin oturumsuz sayfalarını (GET /robots.txt, GET /sitemap.xml ve site sayfaları) paylaşılan önbellekte tutmak için ön kapıda Cache-Control başlığını gizleyip yol eşlemesiyle yeniden yazıyor. "Bu yanıt oturumdan bağımsız" kararı kaynaktan uzakta, bir yol listesinde duruyor: eşleme yanılırsa Set-Cookie'li ya da oturuma bağlı yanıt paylaşılan önbelleğe girer ve oturum başka kullanıcıya sızar. Talep W3 (P1): rota düzeyinde dar izin, yalnız GET/HEAD ve Set-Cookie/oturum okuması yoksa public.
Core freeze yeni kalıbı varsayılan olarak reddeder. İhtiyaç gerçek ürün dosyasında (cekirdek/kaynak/rota_site.dil) duruyor ve mevcut yüzeyle karşılanamıyor: dilde yanıt başlığı yazılamaz, no-store sabittir.
Karar
- Rota önsözünün mevcut açık politikası tek bir biçimle genişler:
GET "/sitemap.xml" adresine istek geldiğinde
herkese açık önbelleklenebilir 300 saniye
```
N 1–86400 arası sabit TamSayıdır; başka biçim S043. Cümle erişim
bakımından `herkese açık`tır, "ilk ve tek politika" kuralına uyar. Yeni
kalıp kelimesi yalnız `önbelleklenebilir`dir.
2. Derleme (etki geçişi, ad çözümlemesinden önce):
- GET/HEAD dışı yöntemde **T056**;
- rota gövdesinde `oturum`/`çerezler` okuması ya da gövdenin veya geçişli
çağırdığı işlemlerin `csrf belirteci`, çerez yazma/silme, oturum
açma/kapatma, web oturumu listeleme/iptal kullanması **T057**.
Talepteki "uyarı" yerine hata seçildi: önbelleklenebilir rotada oturum
kullanımı her zaman sızıntı adayıdır; uyarı üretime taşınabilirdi.
3. Çalışma zamanı (savunma derinliği, statik kapıdan bağımsız):
- önbelleklenebilir rotaya boş `oturum` ve `çerezler` sözlüğü verilir;
- `Cache-Control: public, max-age=0, s-maxage=N` yalnız GET/HEAD,
gövdeli 200, **hiç Set-Cookie yok** ve istek oturum yüzeyine
dokunmadıysa yazılır; aksi hâlde `no-store`. Karar yanıt başlıkları
kurulurken, çerez başlıkları hesaplandıktan sonra verilir; böylece
kayar oturum yenilemesi (ADR-158) gibi rotanın görmediği Set-Cookie de
`public`i engeller.
- Diğer güvenlik başlıkları (nosniff, CSP, HSTS…) değişmez.
4. Adaptör arayüzü `GirdiCikti::yanit_onbellegine_izin_ver` varsayılan
olarak izni yok sayar; yalnız native web adaptörü başlığı değiştirir.
Deterministik IO izi bu çağrıyı kaydetmez (girdi değil, başlık ayrıntısı).
## Değerlendirilen seçenekler
- **Ayrı önsöz cümlesi (`300 saniye önbelleklenebilir`, politikadan
sonra)** — reddedildi. `oturum gerekli` ile birleşebilir ve "önce
politika, sonra alan" sırasına üçüncü bir tür ekler; birleşimi ayrıca
yasaklamak gerekirdi. Politika biçimi kimlikli rotayı yapısal olarak
dışarıda bırakır.
- **Proje düzeyi yol listesi (`proje.dil`)** — reddedildi; bugünkü ön kapı
eşlemesinin aynısıdır, karar yine rotadan uzakta kalır.
- **Genel yanıt başlığı yazma (`"Cache-Control" başlığına … yaz`)** —
reddedildi; güvenlik başlıklarını rota denetimine açar, `private`/
Set-Cookie birleşimini dil kuralı olmaktan çıkarır.
- **`max-age=N` (tarayıcı önbelleği)** — reddedildi; çıkış/girişten sonra
bayat kişisel olmayan sayfa sorun değildir ama ürün ihtiyacı yalnız
paylaşılan önbellek; `max-age=0` ön kapı temizliğini tek yerde tutar.
- **Uyarı (`dil denetle` lint)** — reddedildi (yukarıda).
- **Üst sınır yok / bir yıl** — reddedildi; ürün 60–300 sn kullanıyor, bir
gün dar ve gerekirse genişletilebilir.
## Sonuçlar
- Ürün ön kapıdaki `proxy_hide_header` eşlemesini kaldırıp başlığa
güvenebilir; Set-Cookie'li yanıtın `public` olması dilde imkânsızdır.
- Önbelleklenebilir rota oturum içeriği gösteremez; kişiselleştirilmiş
parça ayrı rotaya (ör. istemci tarafı istek) taşınmalıdır.
- Kayar oturumlu projede oturumu olan ziyaretçinin yanıtı Set-Cookie
taşıdığı için `no-store` döner; paylaşılan önbellek bu yanıtı tutmaz,
oturumsuz ziyaretçinin yanıtı tutulur. Bu bilinçli fail-safe'tir.
- `Vary`, ETag ve önbellek temizleme açık sınırdır.
- Freeze yüzeyi: kalıp `önbelleklenebilir`, tanılar T056/T057
(`dil-yuzeyi-v1.tsv`, 1.0.0-dev).
## Kanıt
- `compiler/tests/web_testi.rs::onbelleklenebilir_rota_yalniz_oturumsuz_get_head_rotasinda_derlenir`
- `compiler/tests/web_testi.rs::onbellek_izni_yalniz_eslesen_onbelleklenebilir_rotada_adaptore_gider`
- `compiler/tests/web_cok_surec_testi.rs::onbelleklenebilir_rota_set_cookie_uretince_asla_public_olmaz`
- `compiler/src/main.rs::onbellek_izni_yalniz_no_store_satirini_public_s_maxage_yapar`
- Dogfood: [`dogfood/zee-cekirdek/onbellek-basligi`](../dogfood/zee-cekirdek/onbellek-basligi/README.md)