İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

ADR-158 — Proje başına oturum ömrü ve kayar yenileme

Depodaki adr/158-proje-basina-oturum-omru-ve-kayar-yenileme.md belgesinden Zee ile üretildi.

  • Durum: kabul
  • Tarih: 28 Ekim 2026
  • İlgili kayıt: K-330, ADR-059 (core freeze), ADR-064 (dil yüzeyi), ADR-067 (dogfood korpusu), ADR-018 (mutlak ömür), spec/12 §2–§4, GB-002, GB-128

Bağlam

K-088'den beri kimlikli web oturumu, oluşturma anından başlayan mutlak 30 dakika ile sınırlıydı; erişim yalnız tahliye sırasını güncelliyor, son geçerlilik anını taşımıyordu. Çerez Max-Age=1800 ile yazılıyordu ve proje bu değeri değiştiremiyordu. Gerçek mini ERP ürünü (ürün G, dogfood/urun-g) gün boyu açık kalan formlarda kullanıcıyı iş ortasında girişe atıyordu; ürün sahibinin talebi "oturum kullanıcı çıkış yapana kadar etkin kalmalı" idi.

Core freeze (ADR-059) yeni kalıp açmayı reddeder. İhtiyaç bir dil kalıbı değil, proje sahibinin dağıtım politikasıdır; proje.dil zaten yetkinlik, ağ hedefi ve sır değişkeni adı gibi politika kararlarını taşır.

Karar

  1. proje.dil iki isteğe bağlı alan kabul eder:
  • oturum_ömrü_saniye N olsun — kimlikli oturum ömrü, sabit Sayı, 300 – 2 592 000 sn (5 dakika – 30 gün). Sınır dışı değer P015, Sayı olmayan değer P001 ile reddedilir. Verilmezse 1800 sn.
  • oturum_kayar doğru olsun — Mantıksal; verilmezse yanlış. İkisi de web-oturumu yetkinliği ister; yetkinlik yoksa P015.
  1. Kayar kapalıyken davranış bugünküyle aynıdır, yalnız ömür ve ilk çerez Max-Age değeri seçilen N olur.
  2. Kayar açıkken her kimlikli istekte, istek başındaki kalıcı depo CAS güncellemesi içinde son_geçerlilik = min(şimdi + N, oluşturma + 30 gün) yazılır (var olan geçerlilik asla kısalmaz) ve yanıt aynı belirteçle Max-Age = son_geçerlilik − şimdi taşıyan oturum çerezini yeniden yazar. Böylece N, bir boşta kalma sınırına dönüşür.
  3. Anonim (giriş öncesi) form oturumu ayardan etkilenmez: mutlak 10 dakika, yenileme yok.
  4. Giriş, oturumu kapat ve kendi oturumunun kimlikle iptali aynı istekte kayar çerez yenilemesini düşürür; çıkış yanıtı yalnız Max-Age=0 silme çerezini taşır ve sunucu kaydı commit ile hemen silinir.
  5. Hermetik dil dene adaptörü proje klasörüyle koşulduğunda aynı ayarı uygular (18 Kasım 2026 eki, aşağıda); proje bildirimi olmadan koşulan dosya ve gömme programi_dene varsayılan 30 dakika mutlakta kalır.

Güvenlik gerekçesi

ADR-018 (GB-002) erişimin ömrü sınırsızca kaydırmasını bir bulgu olarak kapatmıştı: "mutlak ömür kullanıcının sürekli trafiğiyle sonsuza uzamaz". Bu karar o sözü korur; değiştirdiği tek şey, proje sahibinin açıkça seçtiği kipte boşta kalma süresinin kaymasıdır. Varsayılan ve ayarsız projeler ADR-018 davranışında kalır.

  • Sonsuz oturum yok. Kayar yenileme, oluşturma anından sayılan 30 günlük mutlak tavanı aşamaz; sürekli kullanılan bir belirteç bile en geç 30 günde geçersiz olur ve kullanıcı yeniden kimlik doğrular. Üst sınır aynı zamanda N'nin üst sınırıdır; çalışma zamanı OturumAyari::yeni aralığı ikinci kez fail-closed denetler.
  • Oturum sabitleme açılmaz. Kayar yenileme yeni belirteç üretmez ve belirteç kabul etmez; yalnız depoda zaten var olan, kimliği doğrulanmış bir kaydın süresini uzatır. Giriş eski/anonim oturumu silip yeni 256 bit belirteç + CSRF üretmeye (K-088 döndürmesi) devam eder; anonim oturum asla kaymaz, dolayısıyla saldırganın tarayıcıya yerleştirdiği giriş öncesi belirteç uzatılamaz ve girişte zaten geçersiz kılınır.
  • Çıkış ve iptal sunucu tarafıdır. Belirteç çerezin değil depodaki SHA-256 özetinin varlığıyla geçerlidir; oturumu kapat, kullanıcı oturumlarının iptali ve parola değişiminde ürünün yaptığı toplu iptal kaydı siler. Çalınmış çerez çıkıştan sonra kayar ile canlanamaz.
  • Dağıtım herkesi düşürmez. --web-proxy profili oturumları proje kökündeki .zee/web-durumu-v1.json kalıcı CAS deposunda tutar (K-137); bütün worker'lar aynı dosyayı paylaşır, yeniden başlatma kaydı silmez. Kayar güncellemesi aynı CAS turunda yazıldığından eşzamanlı worker'lar birbirinin uzatmasını ezmez; geçerlilik yalnız ileri gider.
  • Ek yazma yükü yok. Çerezli her istek K-088'den beri son_erisim_ms için aynı depo turunu zaten yazıyordu; kayar yalnız aynı kayda bir alan ekler.

Bilinen sınırlar (açık)

  • Uzun ömür, terk edilmiş oturumların depoda daha uzun kalması demektir. Depo 4096 kayıtla sınırlıdır ve yalnız kimlikli kayıtlarla doluysa yeni giriş fail-closed reddedilir (mevcut K-088 davranışı). Ürünlere 30 gün mutlak yerine makul bir boşta kalma ömrü (ör. 8 saat) + kayar önerilir.
  • Tarayıcı kapanınca çerez silinmez (Max-Age taşır); paylaşılan bilgisayar riski ürünün ömür seçimine aittir.

Ek — hermetik dil dene adaptörü (18 Kasım 2026)

İlk kabulde madde 6 hermetik adaptörü açık sınır olarak bırakmıştı. Bu, bir dil dene testinin üretimden farklı bir oturum ömrü görmesi demekti: ömrü 300 sn bildiren projede 301 sn sanal bekleme sonrası oturum hâlâ listeleniyordu (varsayılan 1800 sn). Test dünyası üretim politikasını yansıtmadığı için ürünün ömür testleri yanlış güven verebiliyordu.

Karar: dil dene <proje> gerçek runtime'ın kullandığı aynı OturumAyari'yı (aynı fail-closed aralık denetimiyle) her testin taze ToplayanIo örneğine verir. Adaptör kayar kipte gerçek runtime gibi aynı belirteçle yenilenmiş Max-Age çerez kaydı yazar; giriş/çıkış/iptal aynı istekte yenilemeyi düşürür, o istekte yazılmış oturum çerezi kazanır. Yeni dil kalıbı, tanı kodu, CLI seçeneği ya da dil::api::v1 ihracatı yoktur; crate kökünde destek sözü dışındaki programi_dene_oturum_ayariyla eklenir, programi_dene davranışı değişmez. Kanıt: compiler/tests/proje_testi.rs::dene_hermetik_adaptoru_proje_oturum_omrunu_uygular (ayarlı 300 sn biter/yaşar, ayarsız 1800 sn, eski davranış D001) ve compiler/tests/web_testi.rs::hermetik_adaptor_proje_oturum_omrunu_kayar_ve_mutlak_uygular (kayar üç ardışık yenileme + boşta 401, mutlak kipte yenileme yok + 401).

Reddedilen seçenekler

  • Sabit 30 dakikayı yükseltmek: her ürün için uzun mutlak ömür dayatır, kısa ömür isteyen ürünlerin güvenlik duruşunu zayıflatır.
  • Sınırsız kayar: çalınmış ama sürekli kullanılan belirteç hiç bitmez.
  • Yeni dil kalıbı (oturumu yenile): core freeze'e aykırı; politika kaynak koda değil proje bildirimine aittir.
  • Ayrı mutlak tavan anahtarı: ihtiyaç kanıtı yok; tek sabit tavan (30 gün) minimal yüzeydir.

Kanıt

  • compiler/src/web_guvenligi/tests.rs — sınırlar, mutlak kipte uzamama, kayar uzama + 30 gün tavanı, boşta bitiş, anonim kaymama, çıkış/iptal, kalıcı depoda iki süreç ve yeniden başlatma.
  • compiler/tests/proje_testi.rs — bildirim okuma, sınır dışı/tür/yetkinlik tanıları, proje ve çalışma zamanı sınırlarının eşitliği.
  • compiler/tests/web_cok_surec_testi.rs::kayar_oturum_iki_worker_restart_ve_cikista_dogru_davranir — gerçek iki dil worker'ı, çerez yenilemesi, restart, çıkışta tek silme çerezi ve diğer worker'da hemen 401.
  • dogfood/urun-g — ürün bildirimi ve küçültülmüş akış.

Kaynak: adr/158-proje-basina-oturum-omru-ve-kayar-yenileme.md · Bütün belgeler