- Durum: kabul
- Tarih: 10 Eylül 2026
- İlgili kayıt: K-183, K-182, K-346, K-347, K-361, ADR-032, RFC-0016, spec/08, spec/11
Bağlam
Kalıcı dosya yazması aynı klasördeki .zee-yazma-kilidi üzerinde süreçler arası özel kilit alır; spec/08 beş saniyede alınamayan kilidi hata sayar. Kilit flock(LOCK_NB) / LockFileEx(FAIL_IMMEDIATELY) ile 5 ms aralıkla yoklanıyordu. İlk gerçek Tier-1 koşuları (K-182) iki kez aynı sınıfta düştü: ubuntu-latest'ın yavaş diskinde kilidi ardışık yeniden alan bir yazar (10 yazar × 10 rate-limit artışı; sonra 2 yazar × 40 fsync'li ekleme) 5 ms yoklayan diğerini beş saniye boyunca dışarıda bıraktı. Bu disk hızı değil, yazar açlığıdır: yoklayan taraf boş pencereyi kaçırır, tutan taraf fsync'ten döner dönmez yeniden alır. Ürün analoğu çok worker'lı web'de sürekli ekleyen bir worker'ın diğerini C013'e düşürmesidir.
Karar
- Hızlı yol aynı. Boş kilit
LOCK_NB/FAIL_IMMEDIATELYile iş parçacığı açmadan alınır. - Bekleyen bloklanır. Kilit doluysa yardımcı iş parçacığı bloklayan
flock(LOCK_EX)(EINTR yeniden dener) ya daLockFileEx(FAIL_IMMEDIATELY yok) ile çekirdeğin kilit kuyruğuna girer; çağıranKILIT_BEKLEME(5 sn) kadar kanaldan bekler. Süre dolarsa aynı C013 metniyle hata döner; geç gelen kilit yardımcı iş parçacığında anında bırakılır, sızmaz. - Söz değişmedi. spec/08'in beş saniye sınırı ve dosya korunması aynıdır; eklenen tek söz bekleyenin aç bırakılmamasıdır. Kilit desteği olmayan platform yine reddeder.
- Kanıt.
iki_yazar_satir_kaybetmez2 × 40'a geri döndü;kilidi_ardisik_yeniden_alan_yazar_bekleyeni_ac_birakmazA'nın 120 ardışık eklemesi sırasında B'nin tek eklemesinin 2 sn içinde tamamlanmasını ister. Platform katmanıkalici_dosya/platform.rse ayrıldı (mimari satır bütçesi).
Reddedilen seçenekler
- Testleri küçültmek: kayıpsızlık kanıtlanır ama açlık gizlenir; CI'ın iki kez gösterdiği davranış ürün sorunudur.
- Beş saniyeyi uzatmak: spec sözünü gevşetir, açlığı çözmez.
- Kullanıcı alanında FIFO bilet kilidi: süreçler arası bilet sayacı ek dosya ve kendi yarışını getirir; çekirdek kuyruğu yeterli ve daha basit.
- Yoklama aralığını kısaltmak: CPU yakar, açlığı yalnız olasılık olarak azaltır.
Sonuçlar
- Bekleyen yazar CPU harcamaz; en kötü bekleme diğer yazarın tek bir fsync'li yazması kadardır. Çekirdek kuyrukları katı FIFO sözü vermez; kanıt ölçülen üst sınırdır, teorik adalet değil.
- Her çekişmeli alım bir kısa ömürlü iş parçacığı açar; fsync maliyeti yanında ihmal edilebilir, hızlı yolda yoktur.
- K-183 kapandı;
kilit_yeniden_dene_mslimiti API'de kalır ama resmî yol artık yoklamaz.
Ek — K-346: eşzamanlı ekleme ve eylem geri alması (19 Kasım 2026)
Bağlam. K-336 çok işçi profiliyle aynı proje kökünde birden çok süreç olağanlaştı. "İki süreç aynı dosyaya eklerse satır kaybolur mu?" sorusu iki yolda ölçüldü. Düz ekle kayıpsızdı: 4 süreç × 1000 ekleme 4000/4000 (oku-değiştir-yaz bu ADR'nin kilidi altındadır). Kayıp eylem yolundaydı: gerçek adaptör eylem başı yedeğini yazımdan önce, eylemin bıraktığı içeriği yazımdan sonra kilit dışında okuyordu. Araya giren süreç ekleme yaparsa yedek ya da "beklenen" onun satırını içerir/atlar; geri almanın karşılaştırması geçer ve eylem başı içeriği geri konunca o sürecin başarılı satırı silinir. Ölçüm: eylem içinde ekleyip başarısız Sonuç döndüren süreçlerle yarışan düz yazar 1000 satırından 48'ini kaybetti.
Karar. Kilit + aynı klasörde geçici dosya + atomik replace korunur. kalici_dosya yazım ve silmenin hedefin önceki ve yayımlanan bütün içeriğini aynı kilit penceresinden döndüren _izli biçimlerini sunar (atomik_satir_yaz_izli, atomik_sil_izli, KilitliDegisim). Eylem defteri ilk dokunuşta yedeği bu önceki içerikten alır; sonraki dokunuşta önceki içerik savepoint'in en son bıraktığından farklıysa kaydı çatışmalı işaretler ve geri alma eylem başını geri koymak yerine C021 verir (spec/11). Eylem dışındaki yazımlar ek okuma yapmaz.
Reddedilen: O_APPEND tek-write. Ekleme maliyetini O(dosya)'dan O(satır)'a indirirdi, ama (1) spec/08'in "okuyucu eski ya da yeni bütünü görür" sözü bozulur: eşzamanlı okuyucu süren write'ın önekini, yani yarım satırı görebilir; (2) çökme/güç kaybında POSIX kısa ya da sıfır dolu kuyruk bırakabilir; kurtarma bir "yarım son satır" sezgisi ister ve sonu \n olmayan meşru dosyayı ayırt edemez; (3) Windows'ta FILE_APPEND_DATA aynı kilit, metadata (spec/08 DACL/stream) ve K-342 okuyucu penceresi sözlerini taşımaz; (4) eylem geri alması yine önceki içeriği ister, kayıp sınıfı çözülmezdi. Tek kazanç performanstır; büyük günlük dosyalarında ekleme maliyeti açık sınır olarak kalır (her ekleme bütün içeriği yeniden yazar ve fsync eder). Ölçüm: macOS'ta 4 süreç × 1000 ekleme ~35 sn.
Ayrı K-347 (kapandı, aşağıdaki ek). Aynı kilit-dışı okuma iki yolda daha vardı: atomik taşımanın eylem yedeği kaynak içeriğini kilit dışında okur ve yalnız hedef klasörünü kilitler; dil paket ekle/çıkar proje.dili karşılaştırmasız yazar, eşzamanlı iki komutta biri diğerinin bağımlılığını ezer. Kalıcı web deposu (atomik_karsilastir_ve_yaz) ve registry durumu zaten CAS'lıdır. Kullanıcı programının kendi oku → hesapla → yaz dizisi (ör. sayaç dosyası) dil düzeyinde atomik değildir; spec/08 baştan yazmada son yazarın kazandığını söyler. Bunun için ürün kanıtı olmadan yeni dil yüzeyi açılmaz (core freeze).
Kanıt. Regression eszamanli-ekleme-geri-alma (native-eszamanli-ekleme: iki düz yazar süreci × 1000 + iki geri alan süreç; düzeltmesiz b 996–999/1000, düzeltmeli 1000/1000, bozuk satır 0, üç platform), eylem_geri_almasi_araya_giren_yazarin_eklemesini_ezmez (deterministik iki dokunuş arası yazar), izli_yazim_ve_silme_kilit_altindaki_onceki_ve_sonrakini_dondurur. GB-137.
K-217 Gitsrv kabul incelemesi: paylaşılan disk üzerinde bekleyen yazar 3,593 sn'de tamamlandı. Eski testin 2 sn varsayımı taşınabilir performans garantisi değildir; kapı normatif 5 sn kilit bütçesini kullanır. Bloklayan OS kilidi ve süre aşımında fail-closed dönüş değişmedi. OS kuyruğu tüm platformlarda FIFO sırası garantilemez; bu karar böyle bir söz vermez.
Ek — K-347: taşıma yedeği ve proje.dil karşılaştırması (21 Kasım 2026)
Bağlam. K-346 taramasında kalan iki kilit-dışı okuma. (1) Eylem içindeki atomik_tasi kaynağın içeriğini ve eylem yedeğini kilit dışında okuyor, kilit olarak yalnız hedef klasörünü alıyordu. Eylem kaynağa ekleyip taşırken araya giren yazarın satırı "beklenen" içeriğe girer, yedeğe girmez; geri alma hedefi silip kaynağa eylem başı içeriğini koyar ve satır kaybolur. Ölçüm: eylem içinde ekleyip taşıyan ve başarısız dönen iki süreçle yarışan düz yazar 1000 satırdan 4–160'ını kaybetti (macOS debug, 4/4 koşu). (2) `dil ekle/çıkar proje.dil`i okuyup grafiği çözdükten sonra karşılaştırmasız yazıyordu; 4 tur × 6 eşzamanlı dil eklede başarı bildiren 24 komuttan 20'sinin bağımlılığı ezildi.
Karar. (1) atomik_tasi kaynak ve hedef klasör kilitlerini birlikte alır: aynı klasörde tek kilit (aynı süreçte ikinci kilit kendini 5 sn bekletirdi), ayrı klasörlerde kanonik klasör yolu sırasıyla; ters yönlü iki taşıma kilitlenmeye girmez. atomik_tasi_izli taşınan bütün içeriği adlandırmayla aynı kilit penceresinden döndürür ve eylem defteri bunu K-346 KilitliDegisim gibi kaydeder (kaynakta önceki içerik → yok, hedefte yok → içerik); önceki dokunuştan sonra kaynak değiştiyse kayıt çatışmalıdır. Geri alma çatışmayı hiçbir yolu değiştirmeden önce denetler ve içerik geri koymalarını silmelerden önce yapar. (2) kalici_dosya::karsilastirip_cift_yaz bildirimi okunan byte'larla karşılaştırır ve bildirim ile türetilmiş proje.kiliti tek kilit penceresinde yayımlar; kilit yazılamazsa iki dosya aynı kilit altında, karşılaştırmasız (araya kimse giremez) önceki byte'larına döner. Okuma yolu (kaynak_dosyasi_oku) byte'ları dönüştürmeden UTF-8 çözer; karşılaştırma bu yüzden kesindir. Windows'ta ikinci dosyanın yarım değiştirmesi de aynı kilit altında kurtarılır.
Windows kaynak toplama. PR CI'ında Windows koşularından birinde bir eşzamanlı dil ekle karşılaştırma kaybı dışında bir hatayla düştü; yeniden koşuda üretilemedi ve stderr kaydedilmemişti (harness artık yazar). En olası neden incelemeyle bulundu: proje kaynak toplayıcısı her .dil dosyasını, proje.dil dahil, okumadan önce canonicalize ediyordu; Windows'ta bu dosyayı açar ve başka komutun ReplaceFileW penceresinde düşebilir, oysa ardından gelen okuma pencereyi bekler. Klasör zaten kanonik ve sembolik bağlar atlandığından çağrı kaldırıldı. proje_testi::kaynak_toplama_proje_dil_degistirilirken_dusmez bu yarışı sürekli yeniden yazılan proje.dil üstünde 300 çözümle zorlar.
Reddedilen: komutu kilit altında yeniden çözmek. K-353 kilit_altinda_guncelle tek dosyalık oku-değiştir-yaz için uygundur; burada dönüşüm paket grafiğini (ağ dahil registry zinciri) yeniden çözmek demektir ve kilidi saniyelerce tutardı. CLI komutu kaybedince dosyaya dokunmadan yeniden çalıştırılabilir; ürün yolunda (web/eylem) kullanılmaz.
Kanıt. main.rs::eylem_tasimasi_araya_giren_yazarin_satirini_geri_almada_silmez, yasam_dongusu::tests::tasima_icerigi_kilit_altinda_yakalanir, yasam_dongusu::tests::ters_yonlu_tasimalar_kilitlenmez, kilitli::tests::cift_yazim_karsilastirir_ve_ikincil_hatasinda_geri_alir, proje_testi::bildirim_yazimi_araya_giren_komutun_bagimliligini_ezmez; regression eszamanli-tasima-geri-alma (native-eszamanli-tasima) ve eszamanli-paket-ekle (native-eszamanli-paket-ekle). GB-144.
Ek — K-361: registry kalıcı durumunun kilit içi uzlaştırması (21 Kasım 2026)
Bağlam. K-353 iyimser oku+CAS döngüsünü web deposunda kaldırdı; registry istemcisi (registry/istemci.rs) aynı deseni yeniden denemesiz kullanıyordu. durum-v1.json kilit dışında okunur, zincir ağdan doğrulanır, durum kilit altında tek CAS ile yayımlanırdı. Aynı başlangıç durumunu okuyan ikinci çevrimiçi çözüm aynı zinciri getirse bile P016 ile düşüyordu (yarış regresyonunda 4 senaryonun 4'ünde).
Karar. Okuma kilit dışında kalır: doğrulama ağ ister ve kilit spec/08'in 5 sn bekleme sınırını aşacak süre tutulamaz. Yayın kilit_altinda_guncelle ile yapılır ve CAS değil uzlaştırmadır: başlangıç byte'ları yerindeyse yeni durum yazılır; değilse güncel durum aynı pencerede kapalı/kanonik şemayla ayrıştırılır, ağ dışı root sabitlemesi aynı olmalıdır (aksi P016) ve root/timestamp/snapshot/targets rolleri sürüm+özetle karşılaştırılır. Her rolde eşit → dosyaya dokunulmaz; eşit ya da ileri → yeni durum yazılır; eşit ya da geri → durum korunur ve sonuç yeni kalıcı durumla çevrimdışı yeniden doğrulanır, böylece yanked/kritik duyuru eski zincirle atlanamaz. Aynı sürümde farklı özet ya da karışık sıra çelişkidir (P013). Yeniden deneme döngüsü yoktur; ilerlemeyi ADR-075 kilit kuyruğu verir.
Reddedilen. (1) Bütün güncellemeyi kilit altında koşmak: ağ süresi kilit bekleyenleri 5 sn sınırında düşürür. (2) CAS kaybında bütün güncellemeyi yeniden denemek: K-353'ün açlık sınıfını ve ağ tekrarını geri getirir. (3) Geride kalan sonucu eski zincirle döndürmek: yeni durumun gördüğü duyuru atlanırdı (freeze).
Kanıt. registry::istemci::testler::eszamanli_guncellemeler_durumu_uzlastirir_ve_geri_gitmez (aynı/ileri/geri/duyuru/çelişki), zincir_sirasi_karisik_gorunumu_celiski_sayar; regression registry-durum-cekismesi (native-registry-durum-cekismesi). GB-145.
Kaynak: adr/075-adil-kalici-yazma-kilidi.md · Bütün belgeler