İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

ADR-028 — Kanonik `.zep` yol ve Unicode güvenlik profili

Depodaki adr/028-kanonik-zep-yol-profili.md belgesinden Zee ile üretildi.

  • Durum: kabul
  • Tarih: 2 Eylül 2026
  • İlgili kayıt: K-117, B-030, B-031, V1-P1-08
  • Normatif ayrıntı: RFC-0020 §3/9, spec/18

Bağlam

.zep kimliği arşivin tam byte dizisidir. Aynı görünen Türkçe dosya adı bir dosya sisteminde NFC, diğerinde NFD olarak dönerse yalnız sıralama ve metadata dışlama aynı paket kimliğini üretmeye yetmez. Gelen paketi sessizce normalize etmek de iki farklı imzalı byte dizisini tek mantıksal yola dönüştürerek tekillik ve denetim sınırını bulanıklaştırır.

Unicode ayrıca /, \\, . ve : gibi yol metakarakterlerine benzeyen işaretler ile görünmez yön denetleyicileri taşır. Bugün zararsız görünen bir arşiv girdisi gelecekte farklı platform/çıkarıcı katmanında ayraç, traversal veya görsel aldatma olarak yorumlanabilir. Bu güvenlik sözünün tek tek dağınık testlerle değil, sürümlü ve incelenebilir bir korpusla korunması gerekir.

Karar

  1. Paket üreticisi her gerçek dosya yolu bileşenini UAX #15 NFC'ye çevirir, sonra / ile birleştirir ve UTF-8 byte sırasıyla sıralar. NFC sonrası aynı yola inen iki dosya fail-closed reddedilir.
  2. Paket tüketicisi yol byte'larını değiştirmez. Arşivdeki yol zaten NFC değilse paket reddedilir; böylece tek mantıksal yolun tek kanonik byte gösterimi olur.
  3. .zep v1, Unicode 17.0 UTS #39 verisinde /, \\, ., : iskeletine giden karakterleri, tam genişlikli //. eşlerini ve görünmez bidi/biçim denetleyicilerini yolun herhangi bir yerinde yasaklar. ASCII / yalnız bileşen ayıracıdır; ASCII . yalnız normal dosya adının parçası olabilir, tek başına ./.. bileşeni olamaz.
  4. Unicode güvenlik kümesi .zep v1 sözleşmesinin parçasıdır. Unicode veri sürümü veya kabul kümesi sessiz dependency güncellemesiyle değiştirilemez; RFC/spec, korpus ve conformance fixture'ı birlikte incelenir.
  5. compiler/tests/fixtures/zep-kanonik-v1.hex, Türkçe Unicode adlı gerçek bir proje ağacının beklenen .zep byte'ıdır. Aynı test GitHub CI'da Linux, macOS ve Windows üzerinde koşar. zep-saldiri-korpusu/yollar-v1.tsv 92 kalıcı yol saldırısını (K-363: ALM U+061C eklendi; K-366: 11 Windows aygıt adı/sonu nokta-boşluk vakası), ayrı yapısal testler de limit/sıra/tekillik/fazladan byte vakalarını korur.
  6. UAX #15'i yeniden gerçeklemek yerine unicode-normalization 0.1.25 (Unicode 17.0) Cargo.lock ile sabitlenir ve native+WASM kapılarından geçer.
  1. K-363 eki (21 Kasım 2026). Büyük/küçük harf katlamasından (tam büyük harf → tam küçük harf → NFC) sonra aynı olan, farklı yazılmış iki yol ya da klasör öneki üreticide ve tüketicide reddedilir. Önceden böyle bir arşiv Linux'ta kuruluyor, macOS APFS/Windows NTFS'te ham işletim sistemi hatasıyla düşüyordu; paket kimliği platformun dosya adı davranışına bırakılmıştı. Katlama dosya sistemine göre değişen eşleşmeleri (ı/i, ß/ss) de kapsayacak kadar geniştir; yanlış pozitif bilinçli olarak tercih edilir. Güvenlik kümesine eksik kalan bidi biçim karakteri ALM (U+061C) eklendi; aynı görünmez biçim kümesi registry duyuru kimliği/paket adı ve kabul gerekçesinde de reddedilir (spec/19). Wire biçimi değişmez; kabul kümesi daralır. Kanonik fixture byte'ı aynı kalır.
  1. K-366 eki (21 Kasım 2026). Win32 yol katmanı ayrılmış aygıt adlarını (CON, PRN, AUX, NUL, CONIN$, CONOUT$, COM0–COM9, LPT0–LPT9, üst simgeli COM¹²³/LPT¹²³; büyük/küçük harf duyarsız, uzantılı ve uzantı öncesi boşluklu hâlleri dahil) aygıta açar, sonu nokta ya da boşlukla biten bileşeni sessizce kırpar. Böyle bir arşiv Linux/macOS'ta kuruluyor, Windows'ta kurulamıyordu; K-363 ile aynı sınıftır (paket kimliği platformun dosya adı davranışına bırakılmıştı). Bu bileşenler üreticide ve tüketicide aynı tanıyla, her platformda reddedilir. Eşleşme bilinçli olarak geniştir (COM0, LPT0, CONIN$ bazı Windows sürümlerinde aygıt değildir); yanlış pozitif tercih edilir. Saldırı korpusu 92 vakadır. Ayrıca dil paketle ana projenin adını tüketicinin paket adı kuralıyla denetler. Wire biçimi ve kanonik fixture byte'ı değişmez; kabul kümesi daralır.

Reddedilen seçenekler

  • Gelen paketi NFC'ye çevirip kabul etmek: İmzalanmış byte kimliğini mantıksal kimlikten ayırır ve normalizasyon çakışmasını saklar.
  • Bütün yolu NFKC yapmak: Uyumlu ama kanonik olarak farklı karakterleri de dönüştürür; meşru dosya adını gereksiz yere yeniden yazar. NFC + açık güvenlik reddi daha dar ve denetlenebilirdir.
  • Yalnız çıkarma anında denetlemek: Doğrulanmış cache'e tehlikeli yolu kabul eder ve her çıkarıcının aynı güvenlik politikasını yinelemesini ister.
  • Harf katlama çakışmasını kurulumda dosya sistemine bırakmak (K-363): Linux iki dosyayı kurar, macOS/Windows ikinciyi yazamaz; aynı imzalı arşiv platforma göre farklı sonuç verir.
  • Windows aygıt adlarını yalnız Windows kurulumunda reddetmek (K-366): Arşiv Linux/macOS'ta kurulur, Windows'ta düşer; aynı imzalı paket platforma göre farklı sonuç verir ve üretici kullanılamaz paket yayımlar.
  • Platformun dosya adı davranışına güvenmek: Linux/macOS/Windows arasında normalizasyon ve yasak karakter davranışı aynı değildir; paket kimliği host davranışına bırakılamaz.

Sonuçlar

  • Aynı Türkçe kaynak ağacı Tier-1 platformlarda aynı .zep byte'ına iner.
  • Üretici kullanıcıya görünür adı NFC'ye kanonikler; yalnız normalizasyon çakışmasında yayın durur ve hangi dosyanın seçileceğini tahmin etmez.
  • Çok dilli bazı görsel-confusable karakterler paket yolunda bilinçli olarak kullanılamaz. Kaynak içeriği ve dil tanımlayıcıları bu ADR'nin kapsamı değildir.
  • Yeni Unicode sürümüne geçiş sıradan crate bump'ı değil, paket uyumluluk incelemesidir.

Dayanaklar

Kaynak: adr/028-kanonik-zep-yol-profili.md · Bütün belgeler