- Durum: kabul
- Tarih: 1 Eylül 2026
- İlgili kayıt: K-115, B-027, V1-P0-25
Bağlam
Zee determinizmi “aynı program + aynı IO dünyası = aynı çıktı” diye tanımlar. Testlerde ToplayanIo bu dünyayı hermetik kuruyordu; fakat gerçek bir CLI koşusundaki klavye, rastgelelik, saat, dosya, ağ, sensör ve web olaylarını sonradan aynı sırayla yeniden üretmenin sürümlü bir artefaktı yoktu.
Yalnız sonuçları kaydetmek yetersizdir: program değişip aynı sayıda IO çağrısı yapsa yanlış argümanla sessizce ilerleyebilir. Yalnız girdileri kaydetmek de çıktı ve dış etki sırasındaki sapmayı kaçırır. Formatın ayrıca bozuk/büyük girdiye, sır sızıntısına ve yarım tüketilen replay'e karşı fail-closed olması gerekir.
Karar
GirdiCikti sınırının tamamı iki public sarmalayıcıyla izlenir:
IzKaydedenIo<T>, gerçek veya hermetik adaptörü çağırır; işlem adı, argümanlar, sonuç ve küresel sırayı kaydeder.IzYenidenOynatici, başka adaptör kullanmaz; sıradaki kaydın işlem ve argümanlarını birebir doğrular, kayıtlı sonucu döndürür ve dış etkiyi yeniden uygulamaz.
Replay; dosya/ağ/oturum/transaction gibi etkileri tekrar gerçekleştirmez. Çağrının aynı yerde, aynı argümanla yapılmasını doğrular. Konsol çıktısı, istemler ve simülatör ışık izi kullanıcıya yeniden gösterilebilir; CLI bunu ancak bütün iz hatasız ve eksiksiz tüketildikten sonra basar.
Şema-1 satır biçimi RFC-0022 ve spec/21'de normatiftir. Başlık sürümü, her olayda kesintisiz sıra, bilinen işlem adı, argüman/sonuç alan sayıları ve küçük harfli hex UTF-8 alanları vardır. Okuyucu 64 MiB, 100.000 olay ve olay başına 4.096 alan sınırını yürütmeden önce uygular; bütün işlem-özel sonuç şemalarını da doğrular. Bilinmeyen sürüm/işlem, kanonik olmayan sayı/hex, sıra boşluğu, argüman farkı ve tüketilmeyen olay hatadır.
dil iz kaydet <iz> <program> [argümanlar] gerçek koşuyu kaydeder ve izi atomik yazar. dil iz oynat <iz> <program> dış dünyasız replay yapar. İz kaynak dosyanın üzerine yazılamaz; *.zee-io-izi varsayılan olarak Git dışında kalır.
İzler girdi, dosya/ağ içeriği, çerez ve belirteç taşıyabileceği için özel artefakttır ve açık kullanıcı isteği olmadan üretilmez. Parola ve PHC özet argümanları ham ya da yalnız hexlenmiş biçimde değil, SHA-256 parmak iziyle kaydedilir. Bu, bütün izin gizli olmadığı anlamına gelmez.
Değişmezler
- Her olay kesintisiz ve 1 tabanlı küresel sıra taşır.
- İşlem, argüman veya sıra farkı kayıtlı sonuçla ilerleyemez.
- Replay sonunda tek bir olay bile artamaz.
- Format ve işlem şeması yürütmeden önce bütçeli ve fail-closed doğrulanır.
- Replay dış dosya, ağ, sensör, oturum veya transaction etkisi uygulamaz.
- Trace kaydı varsayılan değildir; hassas artefakt olarak atomik yazılır.
- Ham parola ve PHC özeti iz alanı olamaz.
- İşlem sözlüğü ya da alan semantiğinin kırıcı değişimi yeni iz sürümü ister.
Sonuçlar
- B-027 ve V1-P0-25 kapanır.
- Beş çekirdek ve iki CLI entegrasyon testi; byte snapshot'ı, tam program round-trip'i, sıra/argüman/tam tüketim, bozuk şema, sır parmak izi, kaynak değişimi ve kaynak üzerine yazma reddini korur.
- Runtime kökü yalnız modül/re-export taşır; 27 IO metodunun format ve sarmalayıcı sahipliği
yorumlayici/io_izi.rsiçindedir ve 1.250 satır mimari bütçeye bağlıdır. - Saat/rastgele tohum ve sanal zaman ilerleme semantiği K-116/ADR-027 ile
zee-io-1profiline bağlandı; şema-1 algoritmayı değil gözlenen sonuçları kaydetmeye devam eder.
Özel dosya yazımı (K-184)
CLI iz kaydı Unix'te geçici dosyayı 0600 ile açar; macOS'ta openx_np ile boş ve mirassız ACL'yi ilk açılışta uygular. Windows'ta dosya ilk oluşturulurken miras kapalı, yalnız nesne sahibine tam erişim veren DACL kullanılır. Atomik değiştirme eski hedefin geniş izinlerini veya ACL'sini yeni ize taşımaz. Symlink ve normal dosya olmayan hedefler reddedilir. Genel dosya yazımının metadata koruma sözleşmesi değişmez. Erişim kısıtlaması sağlanamıyorsa iz kaydedilmez; bu durum kayıttan önce çalışmış programın etkilerini geri almaz.
Bu koruma şifreleme veya anonimleştirme değildir. Mevcut eski izler kendiliğinden taranmaz; yeniden kaydedilen hedef daraltılır. Başka kullanıcının önceden aldığı kopyalar veya açık dosya tanıtıcıları geri alınamaz. Güvenilir bir kullanıcı dizini kullanın; root/Administrator erişimi kapsam dışıdır.
Genel atomik yazıcı yerine aynı kilit ve geçici dosya sahipliğini kullanan özel yazıcı seçildi; yeni bağımlılık, grammar veya replay şeması eklenmedi.
Kaynak: adr/026-deterministik-io-izi-mimarisi.md · Bütün belgeler