İçeriğe geç
zeev1.0.0-rc.1

ADR-023 — AST/HIR invariant doğrulama politikası

Depodaki adr/023-ast-hir-invariant-politikasi.md belgesinden Zee ile üretildi.

  • Durum: kabul
  • Tarih: 1 Eylül 2026
  • İlgili kayıt: K-112, B-017, V1-P0-22

Bağlam

ADR-015 derleyici fazlarını ayırdı; ADR-016 typed HIR'ı, ADR-020 zorunlu kaynak aralığını kurdu. Buna rağmen parser AST'sinin checker alanlarını boş taşıdığı ve başarılı checker çıktısındaki her AST ifadesinin tam bir HIR kaydına karşılık geldiği yürütülebilir tek bir kapıyla doğrulanmıyordu.

Bu boşluk özellikle yerinde AST dönüşümlerinde tehlikelidir. Bir alt düğümü klonlayıp dış varyantı değiştirmek kaynak programın davranışını koruyor gibi görünebilir; fakat adresle kurulan private AST→HIR eşlemesinde eski kaydı yetim bırakabilir. Eksik kimlik, yanlış canonical ad veya imkânsız düğüm biçimi ancak sonraki runtime/lowering aşamasında görülebilirdi.

Karar

Derleyici invariant modülünde iki açık doğrulama yüzeyi taşır:

  1. AyristirilmisAst::invariantleri_dogrula, parser çıktısında çözülmüş ad, SymbolId, IslemId, YapiId ve checker'a ait işaret bulunmadığını; temel AST biçimlerinin mümkün olduğunu denetler.
  2. BaglanmisProgram::invariantleri_dogrula, bütün program/işlem/test gövdelerini dolaşır. Her AST ifadesinin tam bir HIR tür/bağ/kaynak kaydı, benzersiz HirDugumIdsi ve AST alanlarıyla uyumlu canonical kimliği olmasını zorunlu kılar.

Bağlanmış doğrulama ziyaret edilen AST ifade sayısını HIR kayıt sayısıyla karşılaştırır. Böylece yalnız eksik kayıt değil, hiçbir canlı AST düğümüne ait olmayan yetim kayıt da reddedilir. Değer konumunda DegerDondurmez, hoist sonrasında tanım/kullanım cümlesi, boş veya tek parçalı sentetik zincir ve çağrı olmayan CagriCumlesi gibi imkânsız durumlar fail-closed'dur.

Parser ve checker başarılı çıkışlarında bu kapı debug/test derlemelerinde otomatik çalışır. İhlal kullanıcı hatası sayılmaz; faz adı, yapısal yol ve kaynak satırı taşıyan InvariantHatasi, süreç panic'i yerine C000 tanısına dönüşür. Release derlemesinde otomatik tam-ağaç taraması yoktur; public açık doğrulama API'si gerektiğinde çağrılabilir.

K-113/ADR-024 kurtarmalı parser'ın kısmi AST'sini de aynı parser-fazı değişmezlerine bağladı; recovery hata düğümü uydurmaz, yalnız güvenle ayrıştırılmış cümleleri doğru ebeveyn blokta korur.

K-126/ADR-030 parser-fazı sözleşmesini kaynak kökenine genişletti. Her canlı AST ifadesi doğrudan tek kesin kaynak zarfı taşır; eksik veya iç içe zarf reddedilir. Bağlanmış fazda AST ve HIR'ın (satır, sütun, uzunluk) değerleri birebir eşit değilse çıktı geçersizdir.

AST dönüşümleri mevcut kutulu alt düğümü klonlamak yerine taşımak zorundadır. K-112 sırasında özellik→alan dönüşümündeki klon kaldırılmış, beklenmeyen varyant T016 ile sonuçlanan tek sahipli yardımcıya alınmıştır.

Değişmezler

  1. Parser AST'si checker'a ait çözülmüş ad veya semantic ID taşıyamaz.
  2. Bağlanmış programdaki her AST ifadesi tam bir ve yalnız bir HIR kaydı taşır.
  3. HIR tablosunda canlı AST ifadesine karşılık gelmeyen kayıt bulunamaz.
  4. HirDugumId program içinde benzersizdir; HIR bağ türü AST varyantıyla uyumludur.
  5. SymbolId/IslemId/YapiId, HIR canonical tablolarındaki adla eşleşir.
  6. Sıradan değer konumunda DegerDondurmez bulunamaz.
  7. Yeni AST/HIR varyantı doğrulayıcı ziyaretçisi ve olumlu/olumsuz kanıtı güncellenmeden tamamlanmış sayılmaz.
  8. İç değişmez ihlali production panic'i değildir; kodlu tanı/sonuçtur.
  9. Parser AST'sindeki her ifade doğrudan tek, sıfır olmayan kesin kaynak zarfı taşır; bağlanmış HIR aralığı aynı değerdir.

Sonuçlar

  • B-017 ve V1-P0-22 kapanır.
  • Özellik→alan dönüşümündeki gerçek bir yetim HIR kaydı bulundu ve düzeltildi.
  • Üç integration ve iki HIR unit regresyonu parser saflığını, imkânsız AST biçimlerini, eksik semantic ID'leri ve geçerli uçtan uca hattı korur.
  • Kaynak dil semantiği değişmediğinden yeni normatif dil spec'i gerekmez.
  • Doğrulayıcı bellek güvenliğinin biçimsel ispatı değildir; fakat fazlar arası iç sözleşmeyi tek, yürütülebilir ve hata yolu belirli bir kapıya bağlar.
  • K-126'nın spansiz AST ve AST↔HIR aralık uyuşmazlığı regresyonları, kaynak kökeninin yeni varyantlarda sessizce kaybolmasını önler.

Kaynak: adr/023-ast-hir-invariant-politikasi.md · Bütün belgeler